काठमाडौं । प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा अप्रत्याशित नतिजा व्यहोरेपछि नेकपा (एमाले) ले देशव्यापी समीक्षा अभियान सुरु गरेको छ । पार्टीले निर्वाचनको विस्तृत मूल्यांकन गर्न मातहतका सबै कमिटीलाई प्रतिवेदन पठाउन औपचारिक निर्देशन दिएको हो ।
यस कदमलाई एमालेले आगामी रणनीति तय गर्ने महत्वपूर्ण आधारका रूपमा लिएको छ । एमाले केन्द्रीय कार्यालयका सचिव डा. भीष्म अधिकारीका अनुसार निर्वाचनको समीक्षा केवल औपचारिकता नभई पार्टी सुधारको गहिरो प्रक्रिया हो । उनले तल्ला तहका कमिटीलाई आफ्ना क्षेत्रगत अनुभव, कमजोरी, उपलब्धि र जनमतको विश्लेषणसहित प्रतिवेदन तयार पार्न भनिएको जानकारी दिए ।
“हामीले सबै तहबाट वास्तविकता बुझ्न चाहेका छौँ, त्यसैले वडा तहदेखि नै समीक्षा सुरु गरिएको हो,” उनले भने । यसपटक एमालेले समीक्षा प्रक्रिया निकै व्यवस्थित ढंगले अघि बढाएको छ । पार्टी संरचनाअनुसार सबैभन्दा तल्लो तह अर्थात् वडा कमिटीबाट समीक्षा सुरु हुनेछ । त्यसपछि पालिका, जिल्ला र प्रदेश हुँदै क्रमशः प्रतिवेदन केन्द्रमा पुग्नेछ । यसरी बहुस्तरीय रूपमा आउने सुझाव र विश्लेषणलाई एकीकृत गरेर केन्द्रीय तहमा अन्तिम समीक्षा गरिने योजना छ ।
वडा कमिटीहरूलाई स्थानीय स्तरमा जनताको प्रतिक्रिया, चुनावी प्रचार–प्रसारको प्रभाव, उम्मेदवार चयनको उपयुक्तता, संगठनको सक्रियता र प्रतिद्वन्द्वी दलको रणनीतिबारे विस्तृत विवरण संकलन गर्न निर्देशन दिइएको छ । यसले पार्टीलाई जरा तहको वास्तविकता बुझ्न सहयोग गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । पालिका र जिल्ला तहमा भने वडा स्तरबाट आएका प्रतिवेदनहरूलाई समेटेर थप विश्लेषण गरिनेछ । यी तहमा निर्वाचनको समग्र प्रवृत्ति, मतपरिणामको तुलनात्मक अध्ययन, संगठनको शक्ति–दुर्बलता र भावी रणनीतिका सुझावहरू समावेश गरिनेछन् । प्रदेश कमिटीहरूले भने आफ्नो भूगोलभित्रको समग्र राजनीतिक परिदृश्य र क्षेत्रगत विशेषतासहित प्रतिवेदन तयार पार्नेछन् ।
केन्द्रीय सचिवालयले यी सबै प्रतिवेदन संकलन गरेपछि गहन छलफल गर्ने तयारी गरेको छ । डा. अधिकारीका अनुसार छिट्टै केन्द्रीय सचिवालय र केन्द्रीय कमिटीको बैठक बोलाइनेछ, जहाँ देशभरबाट आएका सुझाव र विश्लेषणमाथि व्यापक बहस हुनेछ । “तल्ला कमिटीले पठाएको सुझावका आधारमा केन्द्रले ठोस निष्कर्ष निकाल्नेछ,” उनले स्पष्ट पारे । गत फागुन २१ गते सम्पन्न प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा एमालेले अपेक्षित सफलता हासिल गर्न सकेन । पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसहित शीर्ष नेताहरू नै पराजित भएपछि एमालेभित्र आत्ममूल्यांकनको आवश्यकता झन् तीव्र बनेको हो । यसले पार्टीको रणनीति, संगठन संरचना र नेतृत्व शैलीबारे गम्भीर प्रश्नहरू उठाएको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार एमालेले यसपटकको समीक्षा प्रक्रियालाई कत्तिको निष्पक्ष र गहिरो बनाउँछ भन्ने कुराले भविष्यको राजनीतिक दिशा निर्धारण गर्नेछ । यदि समीक्षा केवल औपचारिकतामा सीमित भयो भने सुधारको अवसर गुम्न सक्छ, तर वास्तविक कमजोरी स्वीकार गर्दै सुधारका कदम चालिए पार्टी पुनः सशक्त बन्न सक्ने सम्भावना छ । पार्टीभित्रका केही नेताहरूले उम्मेदवार चयन, गठबन्धन रणनीति, प्रचारशैली र जनतासँगको दूरीलाई पराजयका मुख्य कारणका रूपमा औंल्याएका छन् ।
उनीहरूले समीक्षा प्रक्रियामा यी विषयहरू खुला रूपमा उठाउनुपर्नेमा जोड दिएका छन् । एमालेको यो अभियानले पार्टीलाई पुनर्गठन र पुनरुत्थानतर्फ लैजाने संकेत दिएको छ । अब आउने प्रतिवेदन र त्यसमा आधारित निर्णयहरूले एमालेले आफ्नो राजनीतिक आधार कसरी पुनःनिर्माण गर्छ भन्ने स्पष्ट पार्नेछ । देशको प्रमुख राजनीतिक शक्तिमध्ये एक एमालेले सुरु गरेको यो समीक्षा अभियानलाई अन्य दलहरूले पनि चासोका साथ हेरिरहेका छन् । किनकि यसले केवल एमालेको भविष्य मात्र होइन, समग्र नेपाली राजनीतिक परिदृश्यमा पनि प्रभाव पार्न सक्छ ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार।
