काठमाडौं । नेकपा (एमाले) भित्र नेतृत्व र संगठनात्मक पुनर्संरचनाबारे बहस चुलिँदै गएको छ। शुक्रबार बसेको केन्द्रीय सचिवालय बैठकमा पार्टीका चार उपाध्यक्षहरूले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली ले पद त्यागेर नयाँ नेतृत्वको बाटो खोल्नुपर्ने संकेत दिएका छन्।
यद्यपि उनीहरूले प्रत्यक्ष रूपमा ‘राजीनामा’ शब्द प्रयोग नगरे पनि प्रस्तुत धारणा र तर्कहरूले नेतृत्व हस्तान्तरणको माग स्पष्ट रूपमा झल्किएको नेताहरू बताउँछन्। बैठकमा धारणा राखेका पाँच उपाध्यक्षमध्ये चार जनाले पार्टीको वर्तमान अवस्थाबाट बाहिर निस्कन ‘पुनर्गठन, रुपान्तरण र पुस्तान्तरण’ अपरिहार्य रहेको जोड दिएका थिए। उनीहरूको भनाइमा, लामो समयदेखि एउटै नेतृत्वमा अडिएको पार्टीले बदलिँदो राजनीतिक परिवेशसँग तालमेल राख्न नसक्ने खतरा बढ्दै गएको छ। त्यसैले पार्टीलाई जीवन्त राख्न नेतृत्वमा नयाँ पुस्तालाई अवसर दिनुपर्ने धारणा उनीहरूले राखेका हुन्।
एक पदाधिकारीका अनुसार, “चार जना उपाध्यक्षले स्पष्ट रूपमा पार्टीको रुपान्तरण र पुस्तान्तरणको आवश्यकता औंल्याउनुभयो। एक जना भने अध्यक्षकै निरन्तरताको पक्षमा देखिनुभयो। यसले नेतृत्वबारे पार्टीभित्र फरक धारणा बलियो रूपमा रहेको देखाउँछ।” बैठक अझै जारी रहेकाले शनिबार बाँकी नेताहरूले पनि धारणा राख्ने कार्यक्रम रहेको छ। बैठकको वातावरण सामान्य भए पनि बहस गम्भीर र स्पष्ट रहेको सहभागीहरू बताउँछन्।
विशेषगरी पार्टीको पछिल्लो चुनावी प्रदर्शन, संगठनात्मक कमजोरी र जनसमर्थन घट्दो अवस्थाबारे गम्भीर समीक्षा गर्दै नेतृत्वको शैलीमा परिवर्तन आवश्यक रहेको तर्क अघि सारिएको थियो। एक उपाध्यक्षले अनौपचारिक रूपमा भने, “हामीले पार्टी जोगाउनुपर्ने जिम्मेवारी बोकेका छौँ। अहिलेको अवस्थामा पुनर्गठन नगरी अघि बढ्न सम्भव छैन। त्यसका लागि पुस्तान्तरण र रुपान्तरण अपरिहार्य छ।” उनको भनाइले नेतृत्व परिवर्तनको माग प्रत्यक्ष रूपमा नभए पनि त्यसतर्फ संकेत गरेको बुझिन्छ।
पार्टीभित्रको यो बहस नयाँ भने होइन। विगत केही समयदेखि एमालेभित्र नेतृत्वको शैली, निर्णय प्रक्रिया र संगठन सञ्चालनबारे असन्तुष्टि व्यक्त हुँदै आएको थियो। तर पछिल्लो बैठकमा उच्च तहका नेताहरूले नै खुला रूपमा पुस्तान्तरणको कुरा उठाउनु भने महत्वपूर्ण राजनीतिक सन्देशका रूपमा हेरिएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार, ‘पुनर्गठन’ र ‘रुपान्तरण’ जस्ता शब्दहरू प्रायः नेतृत्व परिवर्तनसँग जोडिएर आउने भएकाले यसलाई ओली नेतृत्वप्रति चुनौतीका रूपमा बुझ्न सकिन्छ। यद्यपि पार्टीभित्र प्रत्यक्ष टकरावको स्थिति भने अझै सिर्जना भएको छैन।
अध्यक्ष ओलीको पक्षमा उभिएका एक उपाध्यक्षले भने वर्तमान नेतृत्वले नै पार्टीलाई एकताबद्ध राख्न सक्ने तर्क गरेका थिए। उनले पार्टीभित्र देखिएको असन्तुष्टि समाधान गर्न आन्तरिक संवाद र संगठन सुदृढीकरणमा जोड दिनुपर्ने बताएका छन्। यसबीच, बैठकमा सहभागी केही नेताहरूले पार्टीलाई वैचारिक रूपमा पनि पुनःपरिभाषित गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। उनीहरूका अनुसार, जनताको अपेक्षा, नयाँ पुस्ताको सोच र समसामयिक राजनीतिक चुनौतीलाई ध्यानमा राखेर पार्टीले आफ्नो नीति र कार्यक्रम परिमार्जन गर्नुपर्छ।
एमालेभित्रको यो बहसले आगामी दिनमा पार्टीको आन्तरिक शक्ति सन्तुलनमा प्रभाव पार्ने देखिन्छ। यदि नेतृत्व परिवर्तनको माग थप सशक्त रूपमा अघि बढ्यो भने त्यसले पार्टीभित्र गुटीय समीकरणलाई पनि पुनःपरिभाषित गर्न सक्छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरू भन्छन्, “एमाले जस्तो ठूलो पार्टीमा नेतृत्व परिवर्तनको बहस उठ्नु स्वाभाविक हो। तर त्यसलाई कसरी व्यवस्थापन गरिन्छ भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ। यदि सहमतिमै समाधान खोजियो भने पार्टी अझ बलियो हुन सक्छ, अन्यथा विभाजनको जोखिम पनि रहन्छ।”
बैठक शनिबार पनि जारी रहने भएकाले अन्य पदाधिकारी र केन्द्रीय सदस्यहरूको धारणा आएपछि मात्रै पार्टीको आधिकारिक निष्कर्ष स्पष्ट हुने अपेक्षा गरिएको छ। हालसम्म भने चार उपाध्यक्षहरूको धारणा पार्टीभित्र नेतृत्वबारे गम्भीर पुनर्विचार सुरु भएको संकेतका रूपमा देखिएको छ।
यस घटनाक्रमले नेपाली राजनीतिमा पनि चासो बढाएको छ। एमाले देशको प्रमुख राजनीतिक शक्ति भएकाले यसको आन्तरिक निर्णयले राष्ट्रिय राजनीतिमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने गर्छ। त्यसैले आगामी दिनमा पार्टीले कस्तो निर्णय लिन्छ भन्ने विषय राजनीतिक वृत्तमा चासोका साथ हेरिएको छ। अहिलेसम्मको अवस्थालाई हेर्दा, एमालेभित्र परिवर्तनको माग क्रमशः मुखर बन्दै गएको छ। यद्यपि अन्तिम निर्णय भने सहमति, शक्ति सन्तुलन र नेतृत्वको रणनीतिमा निर्भर रहने देखिन्छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार ।
