काठमाडौं । कैदीलाई उपचारका नाममा अस्पताल लैजानुपर्ने ठाउँमा गेस्टहाउस पुर्याइएको घटनामा संलग्न दुई प्रहरी कर्मचारीलाई बर्खास्त गरिएको छ ।
केन्द्रीय कारागार सुन्धाराबाट बाहिर लगिएका एक कैदीलाई अस्पतालको सट्टा गेस्टहाउसमा राखिएको तथ्य सार्वजनिक भएपछि प्रहरी प्रशासनले कठोर अनुशासनात्मक कारबाही अघि बढाएको हो । घटना जेठ १ गतेको हो । ठगी अभियोगमा कारागार चलान भएका अनुप भण्डारीलाई उपचारका लागि काठमाडौंको सामाखुशीस्थित बिनायक अस्पताल लैजाने भन्दै कारागारबाट बाहिर निकालिएको थियो । तर अनुसन्धानका क्रममा उनी अस्पताल नपुगी सोही क्षेत्रको दीप सागर गेस्टहाउसमा लगिएको खुल्न आएको छ ।
प्रहरी स्रोतका अनुसार भण्डारीलाई अस्पताल पुर्याउनुको सट्टा गेस्टहाउसमा घण्टौँसम्म राखिएको थियो। कैदीलाई अस्पताल लैजाने नाममा अन्यत्र लगिएको सूचना प्राप्त भएपछि उपत्यका प्रहरी कार्यालय रानीपोखरीले घटनाबारे चासो देखाउँदै तत्काल छानबिन प्रक्रिया अघि बढाएको थियो । प्रारम्भिक तथ्य संकलनपछि गठन गरिएको छानबिन समितिले कैदीलाई अस्पतालको सट्टा गेस्टहाउसमा लगिएको पुष्टि गरेको हो । छानबिन समितिको प्रतिवेदनका आधारमा संलग्न दुई प्रहरी कर्मचारीलाई बर्खास्त गरिएको उपत्यका प्रहरी कार्यालय स्रोतले जनाएको छ ।
बर्खास्त हुनेमा प्रहरी सहायक हवल्दार होमबहादुर कुँवर र प्रहरी जवान टेकबहादुर विक रहेका छन् । उनीहरूले आफ्नो जिम्मेवारीको गम्भीर उल्लंघन गरेको ठहर गर्दै सेवाबाट हटाउने निर्णय गरिएको हो । प्रहरी प्रशासनका अनुसार कैदी व्यवस्थापन र सुरक्षासम्बन्धी मापदण्ड निकै कडा हुन्छन्। कुनै पनि कैदीलाई कारागार बाहिर लैजाँदा स्पष्ट कारण, अनुमति र सुरक्षा प्रोटोकल पालना अनिवार्य हुन्छ । विशेष गरी उपचारका लागि अस्पताल लैजाँदा सम्बन्धित चिकित्सक, अस्पताल र सुरक्षा निकायबीच समन्वय हुनुपर्ने व्यवस्था छ । तर उक्त घटनामा यी आधारभूत प्रक्रियाहरूलाई बेवास्ता गरिएको पाइएको छ ।
स्रोतका अनुसार भण्डारीलाई गेस्टहाउसमा किन लगियो भन्ने विषयमा थप अनुसन्धान जारी छ। प्रारम्भिक अनुमानअनुसार व्यक्तिगत लाभ, मिलेमतो वा अन्य गैरकानुनी उद्देश्य हुनसक्ने आशंका गरिएको छ । यद्यपि यसको यकिन कारणबारे आधिकारिक निष्कर्ष भने अझै सार्वजनिक गरिएको छैन । घटनाले प्रहरी संगठनभित्र अनुशासन र निगरानी प्रणालीमाथि पनि प्रश्न उठाएको छ । कैदीलाई अस्पताल लैजाने नाममा अन्यत्र लैजान सकिने अवस्था कसरी सिर्जना भयो भन्ने विषयमा उच्च तहमा समीक्षा सुरु गरिएको बताइएको छ । साथै यस्ता घटना दोहोरिन नदिन निगरानी प्रणाली थप कडा बनाउने तयारी गरिएको प्रहरी स्रोतले जनाएको छ । केन्द्रीय कारागार सुन्धाराबाट कैदी बाहिर लैजाने प्रक्रिया सामान्यतया निकै संवेदनशील मानिन्छ। यसमा कैदीको स्वास्थ्य अवस्था, सुरक्षाको जोखिम र सम्भावित भाग्ने प्रयास जस्ता पक्षलाई ध्यानमा राखेर निर्णय गरिन्छ। तर यस घटनाले प्रणालीमै कमजोरी रहेको संकेत दिएको छ ।
प्रहरी अधिकारीहरूका अनुसार यो घटना केवल व्यक्तिगत लापरबाही मात्र नभई संस्थागत कमजोरीको पनि संकेत हुनसक्छ । त्यसैले अब व्यक्तिगत कारबाहीसँगै संरचनात्मक सुधारतर्फ पनि ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ । उपत्यका प्रहरी कार्यालयले घटनालाई गम्भीर रूपमा लिँदै भविष्यमा यस्ता कार्यमा संलग्न हुने जो–कोहीलाई कडा कारबाही गरिने चेतावनी दिएको छ । साथै कैदी व्यवस्थापन सम्बन्धी कार्यविधि पुनरावलोकन गरी थप स्पष्ट र कडाइका साथ लागू गर्ने तयारी भइरहेको छ । घटनाले आम नागरिकमा पनि चिन्ता बढाएको छ। प्रहरीजस्तो संवेदनशील निकायभित्रै यस्ता गतिविधि हुनु सुरक्षा प्रणालीकै कमजोरीको संकेतका रूपमा हेरिएको छ । विशेषगरी कैदीलाई अस्पताल लैजाने नाममा गेस्टहाउस पुर्याइनुजस्तो घटना सार्वजनिक भएपछि नागरिकस्तरमा प्रहरीप्रति विश्वासमा असर पर्ने खतरा रहेको विश्लेषण गरिएको छ ।
यसबीच, भण्डारीको स्वास्थ्य अवस्था र गेस्टहाउसमा बसाइको वास्तविक उद्देश्यबारे थप विवरण संकलन भइरहेको छ। अनुसन्धान टुंगिएपछि घटनाको पूर्ण विवरण सार्वजनिक गरिने बताइएको छ । प्रहरी प्रशासनले भने यो घटनालाई उदाहरणका रूपमा लिँदै भविष्यमा यस्ता अनुशासनहीन गतिविधि सह्य नहुने स्पष्ट सन्देश दिएको छ । जिम्मेवारीको दुरुपयोग गर्ने कर्मचारीमाथि शून्य सहनशीलताको नीति अपनाइने उल्लेख गरिएको छ । यस घटनाले एकातर्फ प्रहरी संगठनभित्र अनुशासन कायम राख्न कडाइ आवश्यक रहेको देखाएको छ भने अर्कोतर्फ कैदी व्यवस्थापन प्रणालीलाई अझ पारदर्शी, उत्तरदायी र प्रभावकारी बनाउनुपर्ने आवश्यकता पनि उजागर गरेको छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार।
