काठमाडौं । विश्व वातावरण दिवस २०२६ को अवसर पारेर मेटलाइफ नेपालले काठमाडौँ उपत्यकानजिकै रहेको शंखरापुर नगरपालिका–अन्तर्गत पताप गाउँमा वृहत् वृक्षारोपण कार्यक्रम सञ्चालन गरेको छ ।
वातावरणीय संरक्षण, जैविक विविधताको प्रवर्द्धन तथा स्थानीय समुदायको दीगो जीविकोपार्जनलाई टेवा पुर्याउने उद्देश्यसहित आयोजित कार्यक्रममा ५०० भन्दा बढी फलफूल, बदाम तथा स्थानीय प्रजातिका बिरुवा रोपिएका छन्।
मेटलाइफ फाउन्डेसनको आर्थिक सहयोगमा सञ्चालन गरिएको उक्त कार्यक्रम आर्बर डे फाउन्डेसन तथा फिल्ड इन्स्टिच्युट फर इकोकल्चरल रिस्टोरेशन (इको कल्चर) सँगको सहकार्यमा सम्पन्न भएको हो। कार्यक्रममा मेटलाइफ नेपालका करिब ५० जना कर्मचारी तथा स्वयंसेवकहरूको सक्रिय सहभागिता रहेको थियो।
काठमाडौंबाट करिब ४५ मिनेटको दूरीमा रहेको पताप गाउँमा आयोजित अभियानअन्तर्गत एफ–०२६ राजमार्ग तथा शंखरापुर सडक करिडोर आसपासका क्षेत्रमा बिरुवा रोपिएको हो। रोपिएका बिरुवामध्ये टिमुर, ओखर, आरु लगायत स्थानीय हावापानीअनुकूल प्रजातिहरू रहेका छन्। यी बिरुवाले वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्नुका साथै भविष्यमा स्थानीय समुदायलाई आर्थिक लाभसमेत दिने अपेक्षा गरिएको छ।
कार्यक्रमको मुख्य उद्देश्य परम्परागत एकल बाली प्रणाली (मोनोकल्चर फार्मिङ) लाई क्रमशः कृषि–वन प्रणाली (एग्रोफरेस्ट्री) मा रूपान्तरण गर्दै वातावरणीय तथा आर्थिक दुवै लाभ हासिल गर्नु रहेको आयोजकहरूले बताएका छन्। एग्रोफरेस्ट्री प्रणालीले जमिनको उर्वराशक्ति संरक्षण, माटो कटान नियन्त्रण तथा जैविक विविधता वृद्धिमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास गरिएको छ।
पताप गाउँ भौगोलिक रूपमा संवेदनशील क्षेत्रका रूपमा चिनिन्छ। हिमाली क्षेत्रको फेदीमा अवस्थित यस गाउँमा वर्षेनी माटो कटान, बाढी तथा पहिरोजस्ता प्राकृतिक जोखिम देखिने गरेका छन्। यस्ता चुनौतीलाई न्यूनीकरण गर्दै स्थानीय समुदायको वातावरणीय उत्थानशीलता अभिवृद्धि गर्न वृक्षारोपण कार्यक्रमलाई दीर्घकालीन योजनाका रूपमा अघि बढाइएको हो।
कार्यक्रमपछि प्रतिक्रिया दिँदै मेटलाइफ नेपालका महाप्रबन्धक निर्मल काजी श्रेष्ठले वातावरण संरक्षण र समुदाय विकासलाई संस्थाले सामाजिक उत्तरदायित्वको महत्वपूर्ण हिस्साका रूपमा लिएको बताए। उनले यस्ता अभियानले प्राकृतिक स्रोत संरक्षणसँगै स्थानीय बासिन्दाको जीवनस्तर उकास्न मद्दत पुग्ने विश्वास व्यक्त गरे।
उनले भने, “यो कार्यक्रम केवल वृक्षारोपणमा सीमित छैन। यसले वातावरणीय पुनर्स्थापना, स्थानीय समुदायको आर्थिक सशक्तीकरण तथा भावी पुस्ताका लागि सुरक्षित र हरियाली वातावरण निर्माण गर्ने हाम्रो साझा प्रतिबद्धताको प्रतिनिधित्व गर्छ। साझेदार संस्थाहरूको सहयोगमा यस्तो अर्थपूर्ण अभियान सञ्चालन गर्न पाउँदा हामी गौरवान्वित छौँ।”
वृक्षारोपणपछि बिरुवाको संरक्षण र नियमित अनुगमनलाई पनि प्राथमिकतामा राखिएको छ। फिल्ड इन्स्टिच्युटले स्थानीय समुदायसँग समन्वय गरी बिरुवाको हेरचाह, संरक्षण तथा दीर्घकालीन व्यवस्थापनमा सहकार्य गर्ने जनाएको छ। यसले रोपिएका बिरुवा सफलतापूर्वक हुर्कने र वातावरणीय लक्ष्य हासिल गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
मेटलाइफ फाउन्डेसनले विश्वभर आर्थिक सशक्तीकरण, वित्तीय स्वास्थ्य तथा उत्थानशील समुदाय निर्माणका क्षेत्रमा विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ। सन् १९७६ मा स्थापना भएको फाउन्डेसनले हालसम्म विश्वका विभिन्न समुदायमा एक अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी सहयोग प्रदान गरिसकेको छ।
यस्तै, विश्वव्यापी गैरनाफामूलक संस्था आर्बर डे फाउन्डेसनले पनि पछिल्लो पाँच दशकभन्दा बढी समयदेखि विश्वभर वृक्षारोपण तथा वन संरक्षण अभियान सञ्चालन गर्दै आएको छ। संस्थाले हालसम्म ५० करोडभन्दा बढी रुख रोपेर वातावरण संरक्षणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको जनाएको छ।
पताप गाउँमा सम्पन्न यो अभियानले निजी क्षेत्र, अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरू र स्थानीय समुदायबीचको सहकार्यबाट वातावरण संरक्षण तथा दीगो विकासका लक्ष्य हासिल गर्न सकिने सन्देश दिएको छ। वातावरणीय संकट बढिरहेका बेला यस्ता कार्यक्रमले हरियाली विस्तारसँगै स्थानीय बासिन्दामा संरक्षण चेतना अभिवृद्धि गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
