संयुक्त राष्ट्र संघ । रुस र चीनले स्ट्रेट अफ हर्मुज पुनः खोल्ने उद्देश्यले ल्याइएको कमजोर बनाइएको संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् प्रस्तावलाई मङ्गलबार भिटो गरेका छन्, जसलाई उनीहरूले मतदानबाट अलग रहने आशामा बारम्बार संशोधन गरिएको थियो ।
मतदान ११–२ भएको थियो, जसमा पाकिस्तान र कोलम्बियाले मतदानबाट अलग रहेका थिए । यो मतदान अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘आज राति सम्पूर्ण सभ्यता नष्ट हुनेछ’ भन्ने अभूतपूर्व धम्की दिएको केही समयपछि भएको हो, यदि इरानले रणनीतिक जलमार्ग नखोलेमा र सम्झौता नगरेमा हुनेछ । तर मङ्गलबार ढिलो, उनले तोकेको समयसीमा भन्दा दुई घण्टा अगाडि ट्रम्पले आफ्नो धम्की फिर्ता लिए ।
ट्रम्पले भने कि इरानले दुई हप्ताको युद्धविराम र स्ट्रेट अफ हर्मुज पुनः खोल्न सहमति जनाएमा उनले प्रस्तावित आक्रमण दुई हप्ताका लागि स्थगित गर्नेछन् । विश्वको करिब एक–पाँचौं तेल यही जलमार्गबाट जाने गर्दछ, र युद्धका क्रममा इरानको नियन्त्रणका कारण ऊर्जा मूल्य अत्यधिक बढेको छ ।
इरानले दुई हप्ताको युद्धविराम स्वीकार गरेको छ र यस अवधिमा इरानी सैन्य व्यवस्थापन अन्तर्गत जहाज आवतजावत गर्न दिइने बताएको छ । ट्रम्पले भने कि इरानले युद्ध अन्त्यका लागि ‘व्यवहारिक’ १० बुँदे योजना प्रस्ताव गरेको छ । रुस र चीनले संयुक्त राष्ट्र प्रस्तावको विरोधमा कडा समर्थन जनाएका छन्, र ट्रम्पको धम्कीलाई उद्धृत गर्दै यो प्रस्तावले अमेरिका र इजरायललाई ‘लगातार आक्रमणका लागि पूर्ण स्वतन्त्रता’ दिने बताएको रूसी प्रतिनिधि भासिली नेबेन्जियाले भने। नेबेन्जिया र चीनका संयुक्त राष्ट्र राजदूत फु छोंगले भने कि प्रस्तावले द्वन्द्वको मूल कारण र पूर्ण चित्र प्रस्तुत गर्न सकेको छैन, किनभने यसले अमेरिका र उसका निकट सहयोगीले युद्ध सुरु गरेको कुरा देखाएको छैन ।
फु छोंगले आफ्नो वक्तव्यमा भने कि यो प्रस्ताव ‘गलत व्याख्या वा दुरुपयोग हुने सम्भावना धेरै भएको’ छ, र यदि पारित भएमा ‘गलत सन्देश दिने र गम्भीर परिणाम ल्याउने’ थियो। रुस र चीनले तुरुन्तै अर्को प्रस्ताव पनि प्रस्तुत गरेका छन्, जसमा सबै पक्षलाई सैन्य गतिविधि रोक्न र सर्वसाधारण तथा पूर्वाधारमाथि आक्रमणको निन्दा गरिएको छ । नेबेन्जियाले भने कि यो प्रस्ताव मतदानका लागि तयार अवस्थामा छ ।
बहराइनका विदेशमन्त्री अब्दुल्लातिफ बिन राशिद अल जयानिले संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को आलोचना गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय समुदायलाई ‘आर्थिक ब्ल्याकमेलको बन्धक’ बनाइएको बताए । उनले भने कि प्रस्ताव पारित नगर्नु भनेको अन्तर्राष्ट्रिय जलमार्गको सुरक्षामा खतरा हुँदा पनि कुनै ठोस कदम नचालिने सन्देश दिनु हो । अल जयानिले भने कि खाडी देशहरूले इरानको आक्रमण रोक्न र जलमार्गको स्वतन्त्रता सुनिश्चित गर्न कूटनीतिक प्रयास तीव्र पार्नेछन् ।
तर संयुक्त राष्ट्रमा इरानका राजदूत अमिर–सईद इरावानीले आफ्ना सहयोगी देशहरूलाई धन्यवाद दिँदै प्रस्ताव अस्वीकार गरिएकोमा स्वागत गरेका छन् । उनले भने कि प्रस्तावले इरानका वैधानिक आत्मरक्षात्मक कदमहरूलाई गलत रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति विरुद्धको खतरा भनेर प्रस्तुत गरेको छ । यो प्रस्ताव पारित भएको भए पनि युद्धमा खास प्रभाव पर्ने सम्भावना कम थियो, किनभने यसलाई रुस र चीनलाई भिटो नगर्न मनाउन धेरै कमजोर बनाइएको थियो । प्रारम्भिक प्रस्तावमा ‘आवश्यक सबै उपाय’ प्रयोग गर्न अनुमति दिने उल्लेख थियो, जसमा सैन्य कारबाही पनि पर्थ्यो। तर पछि यसलाई संशोधन गरी केवल ‘रक्षात्मक उपाय’ सम्म सीमित गरिएको थियो ।
अन्तिम प्रस्तावमा संयुक्त राष्ट्रको स्पष्ट अनुमतिसमेत हटाइएको थियो र केवल स्ट्रेट अफ हर्मुजमा केन्द्रित गरिएको थियो । यस प्रस्तावले देशहरूलाई जहाजहरूको सुरक्षाका लागि समन्वय गर्न ‘कडा रूपमा प्रोत्साहित’ गर्ने र इरानलाई जहाज आवतजावतमा अवरोध नगर्न माग गरेको थियो ।
इरानले फेब्रुअरी २८ देखि अमेरिका र इजरायलका आक्रमणको जवाफमा विभिन्न देशहरूमा होटल, विमानस्थल र आवासीय भवनहरूमा आक्रमण गरेको छ । खाडी देशहरूले इरानको जलमार्ग नियन्त्रणलाई ठूलो खतरा मानेका छन् । बहराइनले यस विषयमा संयुक्त राष्ट्रबाट कारबाहीको माग गर्दै आएको छ ।
मार्च ११ मा संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले बहराइनद्वारा प्रस्तुत अर्को प्रस्ताव पारित गरेको थियो, जसले इरानका आक्रमणहरूको निन्दा गर्दै तत्काल रोक्न आग्रह गरेको थियो । त्यो प्रस्ताव १३–० मतले पारित भएको थियो, जहाँ रुस र चीन मतदानबाट अलग रहेका थिए, र यसले स्ट्रेट अफ हर्मुजमा इरानका गतिविधिलाई अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिका लागि खतरा भन्दै तुरुन्त रोक्न आह्वान गरेको थियो । एपी
