काठमाडौं । देशको पछिल्लो राजनीतिक तथा सुरक्षा अवस्थालाई दृष्टिगत गर्दै नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालयले सम्पूर्ण प्रहरी कर्मचारीलाई तत्काल बिदामा नछाड्न कडा निर्देशन जारी गरेको छ।
प्रहरी प्रशासन शाखाले शनिबार जारी गरेको परिपत्रमार्फत प्रसूति बिदा र किरिया बिदा बाहेक अन्य सबै प्रकारका बिदा स्थगित गर्न मातहतका सबै निकायलाई निर्देशन दिएको हो। प्रहरी प्रधान कार्यालय प्रशासन शाखाका शाखा अधिकृत तथा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डीएसपी) सन्तोष निरौलाद्वारा हस्ताक्षरित उक्त पत्रमा हालको संवेदनशील परिस्थितिलाई मध्यनजर गर्दै देशभर सुरक्षा व्यवस्थापन सुदृढ बनाउनुपर्ने भएकाले अर्को आदेश जारी नभएसम्म कुनै पनि प्रहरी कर्मचारीलाई बिदा स्वीकृत नगर्न तथा सिफारिस समेत नगर्न स्पष्ट निर्देशन दिइएको छ।
परिपत्रमा उल्लेख गरिएअनुसार, “हालको अवस्थालाई मध्यनजर गरी सुरक्षा व्यवस्थापनमा प्रहरी परिचालन गर्नुपर्ने भएकाले अर्को आदेश नभएसम्मका लागि प्रसूति र किरिया बिदाबाहेक अन्य बिदा नछाड्न तथा सिफारिस नगर्न नगराउन हुन अनुरोध छ।” यस निर्देशनसँगै प्रहरी संगठनभित्रको नियमित बिदा प्रणाली अस्थायी रूपमा स्थगित भएको छ, जसले गर्दा देशभरका प्रहरी कर्मचारीहरू उच्च सतर्कताका साथ आफ्नो जिम्मेवारीमा खटिनुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। त्यसैगरी, प्रहरी प्रधान कार्यालयले हाल विभिन्न कारणले बिदामा रहेका प्रहरी अधिकृतहरूलाई समेत तत्काल कार्यक्षेत्रमा फर्किन निर्देशन दिएको छ। पत्रमा भनिएको छ, “हाल कार्यालय प्रमुखको जिम्मेवारीमा रही बिदामा बसेका प्रहरी अधिकृतहरूलाई अविलम्ब कार्यालयमा हाजिर हुने व्यवस्था मिलाउन हुन समेत अनुरोध गरिन्छ।” यसले नेतृत्व तहका प्रहरी अधिकृतहरू समेत सक्रिय रूपमा फिल्डमा खटिनुपर्ने संकेत दिएको छ।
यो परिपत्र अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, प्रहरी महानिरीक्षकको सचिवालय, नेपाल प्रहरीका सबै विभाग, विभिन्न ब्युरो, राष्ट्रिय प्रहरी प्रशिक्षण प्रतिष्ठान, काठमाडौं उपत्यका प्रहरी कार्यालय तथा सातवटै प्रदेश प्रहरी कार्यालयमा एकैपटक पठाइएको छ। यसले देशभर एकीकृत रूपमा सुरक्षा व्यवस्थापन कडा पार्ने उद्देश्य झल्काउँछ। प्रहरी प्रधान कार्यालयको यो निर्णय पछिल्लो राजनीतिक घटनाक्रमसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको देखिन्छ। जेजनी आन्दोलन जाँचबुझ आयोगको प्रतिवेदनका आधारमा शनिबार बिहान प्रहरीले पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली र पूर्वगृहमन्त्री रमेश लेखकलाई पक्राउ गरेको घटनापछि देशको राजनीतिक वातावरण थप तनावपूर्ण बनेको छ।
उक्त पक्राउपछि प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा (एमाले)ले देशभर विरोध कार्यक्रम घोषणा गर्दै आन्दोलनमा उत्रिएको छ। एमालेले आफ्ना शीर्ष नेताहरूको गिरफ्तारीलाई राजनीतिक प्रतिशोधको संज्ञा दिँदै व्यापक प्रदर्शनको तयारी गरेको जनाएको छ। विभिन्न जिल्लाहरूमा प्रदर्शन, विरोध सभा, जुलुस र बन्दजस्ता कार्यक्रमको घोषणा गरिएकाले सम्भावित सुरक्षा चुनौतीलाई ध्यानमा राख्दै प्रहरीले अग्रिम तयारी स्वरूप यस्तो निर्देशन जारी गरेको हो। सुरक्षा निकायका अनुसार, पछिल्लो घटनाक्रमले देशका विभिन्न भागमा तनाव सिर्जना गर्ने सम्भावना उच्च देखिएको छ। विशेषगरी काठमाडौं उपत्यका, प्रमुख सहरहरू तथा संवेदनशील जिल्लाहरूमा विरोध प्रदर्शन उग्र बन्न सक्ने आकलन गरिएको छ। यसलाई नियन्त्रण गर्न पर्याप्त जनशक्ति आवश्यक पर्ने भएकाले प्रहरी कर्मचारीलाई बिदा नदिनु परेको प्रहरी स्रोतले जनाएको छ।
प्रहरीका एक उच्च अधिकारीका अनुसार, “अहिलेको अवस्था सामान्य छैन। कुनै पनि बेला ठूलो संख्यामा प्रदर्शन हुन सक्छ। त्यस्तो अवस्थामा पर्याप्त जनशक्ति उपलब्ध हुनु अत्यावश्यक हुन्छ। त्यसैले बिदा स्थगित गरेर सबैलाई तयारी अवस्थामा राखिएको हो।” यसअघि पनि देशमा आपतकालीन वा संवेदनशील अवस्था सिर्जना हुँदा प्रहरी संगठनले यस्तै प्रकारको कदम चाल्ने गरेको इतिहास छ। विशेषगरी ठूला राजनीतिक आन्दोलन, निर्वाचन, प्राकृतिक विपत्ति वा सुरक्षा चुनौती बढेका बेला प्रहरीलाई पूर्ण रूपमा परिचालन गर्न बिदा स्थगित गर्ने निर्णय लिने गरिन्छ।
यसबीच, मानवअधिकारकर्मीहरूले भने सुरक्षा व्यवस्थापनका नाममा अत्यधिक बल प्रयोग हुन नदिन सचेत रहनुपर्ने बताएका छन्। उनीहरूले शान्तिपूर्ण प्रदर्शनलाई सम्मान गर्दै कानूनको दायराभित्र रहेर सुरक्षा व्यवस्था कायम गर्न आग्रह गरेका छन्। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, पछिल्लो घटनाक्रमले देशको राजनीतिक ध्रुवीकरण थप गहिरो बनाउने संकेत देखिएको छ। शीर्ष नेताहरूको पक्राउले जनस्तरमा पनि विभाजन बढ्न सक्ने र त्यसको प्रभाव सडक आन्दोलनमा देखिन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ। उता, सरकार पक्षले भने कानूनअनुसार कारबाही गरिएको दाबी गर्दै कुनै पनि प्रकारको अराजक गतिविधि सह्य नहुने स्पष्ट पारेको छ। सरकारका प्रवक्ताले शान्ति सुरक्षालाई चुनौती दिने गतिविधिमा संलग्न जोसुकैलाई पनि कानूनअनुसार कारबाही गरिने बताएका छन्। यसरी, देशभर सुरक्षा अवस्था संवेदनशील बन्दै जाँदा नेपाल प्रहरीले आफ्नो संगठनलाई पूर्ण रूपमा तयारी अवस्थामा राख्न बिदा स्थगित गर्ने निर्णय लिएको छ। आगामी दिनमा राजनीतिक गतिविधि कस्तो मोड लिन्छ र त्यसले सुरक्षा अवस्थालाई कति प्रभाव पार्छ भन्ने कुरामा सबैको ध्यान केन्द्रित भएको छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार।
