काठमाडौं । केपी शर्मा ओली नेतृत्वको नेकपा एमाले भित्र नेतृत्व र पार्टी रूपान्तरणको विषयले नयाँ तरंग ल्याएको छ।
केन्द्रीय सचिवालय बैठकमा अधिकांश नेताहरूबाट मार्गप्रशस्त गर्न माग उठेपछि अध्यक्ष ओलीले आफू पछि नहट्ने स्पष्ट संकेत दिएका छन्।
पछिल्ला दुई दिनदेखि जारी बैठकमा नेताहरूले खुलेर आफ्ना धारणा राख्दै पार्टीको वर्तमान अवस्था, नेतृत्व शैली र आगामी रणनीतिबारे गम्भीर बहस गरिरहेका छन्। शुक्रबारदेखि सुरु भएको सचिवालय बैठकमा वरिष्ठ नेताहरूले क्रमशः आफ्नो धारणा राखिरहेका छन्। शुक्रबार पाँच जना उपाध्यक्षहरूले धारणा राखेका थिए भने शनिबार महासचिव शंकर पोखरेल सहित तीन उपमहासचिव र पाँच जना सचिवहरूले विचार व्यक्त गरेका छन्। बैठकमा अधिकांश नेताहरूले पार्टीलाई सुदृढ बनाउन नेतृत्वमा परिवर्तन आवश्यक रहेको संकेत दिएका छन्, यद्यपि कतिपयले प्रत्यक्ष रूपमा राजीनामाको माग नगरे पनि ‘मार्गप्रशस्त’ भन्ने शब्द प्रयोग गर्दै नेतृत्व परिवर्तनको आवश्यकता औंल्याएका छन्।
शनिबार धारणा राख्ने क्रममा उपमहासचिव योगेश भट्टराई ले भने अपेक्षाकृत स्पष्ट रूपमा अध्यक्ष ओलीलाई मार्गप्रशस्त गर्न आग्रह गरे। उनले पार्टीको दीर्घकालीन हितका लागि नेतृत्व हस्तान्तरण आवश्यक भएको तर्क गरेका थिए। स्रोतका अनुसार भट्टराईले पार्टीभित्र बढ्दो असन्तुष्टि र जनस्तरमा देखिएको निराशालाई सम्बोधन गर्न नेतृत्वले आत्मसमीक्षा गर्नुपर्ने बताएका थिए। त्यसैगरी महासचिव पोखरेलले पनि प्रत्यक्ष रूपमा राजीनामाको माग नगरे पनि वर्तमान अवस्थाबाट पार्टी अघि बढ्न कठिन हुने संकेत गरेका थिए।
उनले संगठनात्मक संरचना, कार्यशैली र नेतृत्वबीचको दूरीबारे गम्भीर समीक्षा आवश्यक रहेको धारणा राखेका थिए। पोखरेलको अभिव्यक्ति घुमाउरो भए पनि त्यसले वर्तमान नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि झल्काउने विश्लेषण गरिएको छ। बैठकमा सहभागी अन्य नेताहरूका अनुसार अध्यक्ष ओलीले भने बैठकको बीच–बीचमा हस्तक्षेप गर्दै आफ्ना धारणा राख्ने गरेका छन्। उपमहासचिव भट्टराईका अनुसार ओलीले बैठकमा नेताहरूलाई रोकेर ‘दिशानिर्देश’ दिने शैली अपनाएका थिए। यसले बैठकको स्वरूपमा समेत प्रभाव पारेको बताइन्छ। केही नेताहरूले भने अध्यक्षको यस्तो शैलीले खुला बहसमा अवरोध पुर्याएको टिप्पणी गरेका छन्।
यसैबीच, नेताहरूबाट निरन्तर पार्टी रूपान्तरण र नेतृत्व परिवर्तनको दबाब बढ्दै जाँदा अध्यक्ष ओलीले आफू त्यस्तो मनस्थितिमा नरहेको स्पष्ट पारेका छन्। बैठकमा उनले आफूलाई सम्झाएर वा दबाब दिएर पछि हटाउन नसकिने धारणा राखेको एक नेताले जानकारी दिएका छन्। ती नेताका अनुसार ओलीले भनेका थिए, “मलाई यसरी सम्झाएर सक्नुहुन्न, म सम्झिन्नँ। म यसरी छाड्दिनँ।” उनको यो अभिव्यक्तिले नेतृत्व परिवर्तनको सम्भावना तत्कालका लागि टरेको संकेत गरेको छ।
अध्यक्ष ओलीले सचिवालय बैठकमै आफू केन्द्रीय कमिटीमा अझै बलियो रहेको दाबी पनि गरेका छन्। उनले पार्टीभित्र आफ्नो समर्थन कायम रहेको र अन्तिम निर्णय केन्द्रीय कमिटीबाट हुने बताएका छन्। यसले उनले आगामी केन्द्रीय कमिटी बैठकलाई निर्णायक मञ्चका रूपमा लिन खोजेको देखिन्छ। ओलीको यो रणनीतिले पार्टीभित्र शक्ति सन्तुलनको खेल अझै चर्किने संकेत दिएको छ।
सचिवालय बैठकमा अहिले पनि चार जना सचिवहरूले आफ्नो धारणा राख्न बाँकी छ। ती नेताहरूको धारणा सुनेपछि मात्र प्रस्तावित एजेन्डा अघि बढ्ने र आवश्यक निर्णय लिइने बताइएको छ। बैठकको निष्कर्षले पार्टीको आगामी दिशा तय गर्ने भएकाले सबैको ध्यान अहिले यसतर्फ केन्द्रित छ। पार्टीभित्र देखिएको यो बहसलाई धेरैले एमालेको आन्तरिक लोकतन्त्रको अभ्यासका रूपमा पनि हेरेका छन् भने कतिपयले यसलाई गम्भीर संकटको संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
पछिल्ला चुनावी परिणाम, सरकार सञ्चालनमा आएको आलोचना र संगठनभित्र देखिएको असन्तुष्टिले नेतृत्वमाथि दबाब बढाएको विश्लेषण गरिएको छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार एमालेभित्रको यो अवस्था नयाँ होइन, तर यसपटक खुलेर नेतृत्वप्रति प्रश्न उठाइएकोले यसको प्रभाव दीर्घकालीन हुन सक्छ। यदि नेतृत्वले समयमै सम्बोधन नगरे पार्टीभित्र ध्रुवीकरण बढ्न सक्ने उनीहरूको भनाइ छ। अर्कोतर्फ, अध्यक्ष ओलीले आफ्नो अडान कायम राखेमा पार्टीभित्र शक्ति संघर्ष थप तीव्र हुन सक्ने देखिन्छ ।
यता, केही नेताहरू भने नेतृत्व परिवर्तनभन्दा पनि संगठन सुदृढीकरण र विचारधारात्मक स्पष्टतामा जोड दिनुपर्ने धारणा राखिरहेका छन्। उनीहरूका अनुसार पार्टीको समस्या केवल नेतृत्वमा सीमित छैन, संरचनागत सुधार पनि उत्तिकै आवश्यक छ। सचिवालय बैठकको अन्तिम निष्कर्ष जे आए पनि एमालेभित्र अहिले देखिएको बहसले पार्टीको भविष्य निर्धारणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने निश्चित छ। आगामी केन्द्रीय कमिटी बैठकले यस बहसलाई थप स्पष्ट दिशामा लैजाने अपेक्षा गरिएको छ। अहिलेका लागि भने अध्यक्ष ओली आफ्नो अडानमा दृढ देखिएका छन् भने अन्य नेताहरू परिवर्तनको पक्षमा उभिएका छन्, जसले पार्टीभित्रको शक्ति समीकरणलाई रोचक मोडमा पुर्याएको छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार।
