काठमाडौं । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड ले माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) २०८० को नतिजाप्रति असन्तुष्ट विद्यार्थीहरूको निवेदनका आधारमा पुनर्योग (रिटोटलिङ) प्रक्रिया अघि बढाएको छ। बोर्डका अनुसार यस वर्ष ३३ हजार ८५१ विद्यार्थीले आफ्नो प्राप्ताङ्कप्रति चित्त नबुझेपछि पुनर्योगका लागि निवेदन दिएका छन्।
सोही आधारमा अहिले ती सबै विद्यार्थीका उत्तरपुस्तिका खोज्ने र पुनः परीक्षणका लागि तयारी गर्ने काम तीव्र रूपमा अगाडि बढाइएको छ। गत वैशाख २८ गते सार्वजनिक गरिएको एसईई नतिजापछि धेरै विद्यार्थीहरूले अपेक्षाअनुसार अंक नआएको गुनासो गरेका थिए। त्यही गुनासोलाई सम्बोधन गर्न बोर्डले पुनर्योगको अवसर दिएको थियो। बोर्डअन्तर्गत कक्षा १० का परीक्षा नियन्त्रक टुकराज अधिकारी का अनुसार प्राप्त निवेदनहरूलाई प्राथमिकताका साथ प्रशोधन गर्दै उत्तरपुस्तिका खोज्ने काम सुरु भइसकेको छ। उनले यस प्रक्रियालाई छिटो सम्पन्न गर्न कर्मचारीहरू बिहानदेखि बेलुकासम्म पूर्ण क्षमताका साथ खटिएको जानकारी दिए।
अधिकारीका अनुसार पुनर्योग प्रक्रिया सामान्यतया समय लाग्ने काम भए पनि यसपटक ढिलाइ नहोस् भन्ने उद्देश्यले कुनै पनि सार्वजनिक बिदा उपयोग नगरी काम अगाडि बढाइएको छ। “उत्तरपुस्तिका खोज्ने कार्य सुरु भइसकेको छ। नतिजा प्रकाशन हुन केही समय लाग्नेछ,” उनले भने, “हामी निरन्तर रूपमा काम गरिरहेका छौँ, त्यसैले विद्यार्थी तथा अभिभावकलाई केही समय धैर्य गर्न अनुरोध गर्दछौँ।” पुनर्योग प्रक्रियामा विद्यार्थीले पाएको अंक पुनः गणना गरिन्छ र अंक जोडघटाउमा त्रुटि भए सच्याइन्छ।
यस क्रममा उत्तरपुस्तिकामा भएको वास्तविक मूल्याङ्कन परिवर्तन भने गरिँदैन, केवल अंक गणनाको शुद्धता जाँच गरिन्छ। तर यसपटक बोर्डले पारदर्शिता बढाउने उद्देश्यले पुनर्योगपछि विद्यार्थीलाई आफ्नै उत्तरपुस्तिका हेर्ने अवसर पनि दिने तयारी गरेको छ।
अधिकारीका अनुसार पुनर्योगको नतिजा प्रकाशन भएपछि विद्यार्थीहरूले आफ्नो उत्तरपुस्तिका अवलोकन गर्न पाउनेछन्। त्यसका लागि छुट्टै सूचना जारी गरिनेछ। उत्तरपुस्तिका हेरेपछि पनि चित्त नबुझेका विद्यार्थीलाई पुनःपरीक्षण (रि–चेकिङ) का लागि निवेदन दिने व्यवस्था मिलाउने तयारी भइरहेको उनले बताए। यसले विद्यार्थीलाई आफ्नो मूल्याङ्कनप्रति थप स्पष्टता दिने विश्वास गरिएको छ। “पुनर्योगको नतिजा प्रकाशन भएपछि उत्तरपुस्तिका हेर्नका लागि सूचना प्रकाशित गरिनेछ,” अधिकारीले भने, “त्यसपछि विद्यार्थीले चाहेमा पुनःपरीक्षणका लागि निवेदन दिन सक्नेछन्।” उनले यस व्यवस्थाले विद्यार्थी र अभिभावकबीचको विश्वास बढ्ने अपेक्षा गरिएको बताए। यस वर्षको एसईई नतिजा विश्लेषण गर्दा करिब ६५.९८ प्रतिशत विद्यार्थी उत्तीर्ण भएका छन्। तर, ठूलो संख्यामा विद्यार्थी ‘ननग्रेडेड’ भएका छन्, जसको संख्या एक लाख ४६ हजार ५०७ रहेको छ। ननग्रेडेड भएका विद्यार्थीहरूले आवश्यक विषयमा पुनः परीक्षा दिनुपर्ने हुन्छ। यसले शिक्षण प्रणाली, मूल्याङ्कन प्रक्रिया र विद्यार्थीको तयारीस्तरबारे विभिन्न प्रश्नहरू पनि उठाएको छ।
एसईई परीक्षा गत चैत २९ गते सम्पन्न भएको थियो। यस वर्ष कुल पाँच लाख १२ हजार ४२१ विद्यार्थी परीक्षामा सहभागी भएका थिए। देशभरका परीक्षा केन्द्रहरूमा सञ्चालन गरिएको उक्त परीक्षा सामान्य रूपमा सम्पन्न भएको बोर्डले जनाएको थियो। तर नतिजा सार्वजनिक भएपछि भने अपेक्षा र वास्तविक नतिजाबीचको अन्तरका कारण पुनर्योगका लागि ठूलो संख्यामा निवेदन परेको हो।
शिक्षाविद्हरूका अनुसार पुनर्योगका लागि यति ठूलो संख्यामा आवेदन आउनु आफैंमा एउटा संकेत हो। यसले मूल्याङ्कन प्रणालीप्रति विद्यार्थीको विश्वास कमजोर भएको वा उनीहरूको अपेक्षा अत्यधिक रहेको दुवै पक्षलाई संकेत गर्न सक्छ। कतिपयले भने अनलाइन माध्यमबाट सजिलै आवेदन दिन सकिने व्यवस्था भएकाले पनि आवेदन संख्या बढेको तर्क गरेका छन्। अभिभावकहरूले पनि आफ्नो सन्तानको भविष्यसँग जोडिएको विषय भएकाले पुनर्योग प्रक्रियालाई पारदर्शी र विश्वसनीय बनाउन माग गरेका छन्। उनीहरूले उत्तरपुस्तिका हेर्ने व्यवस्था सकारात्मक कदम भएको बताएका छन्। यसले विद्यार्थीलाई आफ्ना कमजोरी बुझ्न र आगामी तयारी सुधार गर्न मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
बोर्डले भने सम्पूर्ण प्रक्रिया विधिसम्मत र पारदर्शी रूपमा सञ्चालन भइरहेको दाबी गरेको छ। आवश्यक जनशक्ति परिचालन गरेर छिटोभन्दा छिटो नतिजा प्रकाशन गर्ने लक्ष्य राखिएको जनाइएको छ। यद्यपि, उत्तरपुस्तिका खोज्ने, पुनः गणना गर्ने र नतिजा प्रकाशन गर्ने प्रक्रिया समयसापेक्ष हुने भएकाले केही समय लाग्ने बोर्डको भनाइ छ। पुनर्योगको नतिजा प्रकाशन भएपछि कतिपय विद्यार्थीको अंकमा परिवर्तन आउन सक्ने सम्भावना हुन्छ।
विगतका वर्षहरूमा पनि केही विद्यार्थीको अंक बढेको वा घटेको उदाहरणहरू रहेका छन्। त्यसैले धेरै विद्यार्थीले आफ्नो नतिजा सुधार हुने आशामा पुनर्योगका लागि आवेदन दिने गरेका छन्। समग्रमा हेर्दा एसईई पुनर्योग प्रक्रिया अहिले तीव्र गतिमा अगाडि बढिरहेको छ। बोर्डले दिएको जानकारी अनुसार अबको केही समयभित्र नतिजा सार्वजनिक हुने अपेक्षा गरिएको छ। त्यसपछि विद्यार्थीलाई उत्तरपुस्तिका अवलोकन र पुनःपरीक्षणको अवसर दिइनेछ, जसले शिक्षा प्रणालीमा पारदर्शिता र विश्वास अभिवृद्धि गर्ने विश्वास गरिएको छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार ।
