काठमाडौं । त्रिभुवन विश्वविद्यालयले अध्ययन बिदा लिएर विश्वविद्यालयको नियमअनुसार सेवामा नफर्किएका तथा फर्किएर पनि तोकिएको सेवा अवधि पूरा नगरेका शिक्षक तथा कर्मचारीबाट ठूलो रकम असुलउपर गरेको छ ।
विश्वविद्यालयले हालसम्म विभिन्न ७५ वटा अवस्थाबाट करिब १६ करोड ५० लाख रुपैयाँ असुलउपर गरिसकेको जनाएको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालय रजिष्ट्रारको कार्यालयअन्तर्गत कर्मचारी प्रशासन महाशाखाका अनुसार अध्ययन बिदा लिएपछि सेवामा नफर्किएका शिक्षक तथा कर्मचारीको विवरण संकलन गरी उनीहरूले विश्वविद्यालयलाई बुझाउनुपर्ने रकम यकिन गर्ने र असुलउपर गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको हो ।
विश्वविद्यालयले अध्ययन बिदाका क्रममा उपलब्ध गराएको तलब, भत्ता तथा अन्य सुविधासमेत नियमानुसार हिसाब गरी त्यसमा हर्जाना जोडेर रकम असुल गर्ने व्यवस्था कार्यान्वयन गरिरहेको जनाएको छ ।
विश्वविद्यालयका अनुसार अध्ययन बिदा लिएर विदेश तथा अन्य स्थानमा उच्च शिक्षा अध्ययन गर्न गएका कतिपय शिक्षक तथा कर्मचारी अध्ययन पूरा गरेपछि विश्वविद्यालयको सेवामा फर्किएका छैनन् । कतिपय सेवामा फर्किए पनि अध्ययन बिदा स्वीकृत गर्दा गरिएको कबुलियतनामा तथा विश्वविद्यालयका प्रचलित नियमअनुसार पूरा गर्नुपर्ने न्यूनतम सेवा अवधि पूरा नगरी सेवा छाडेका छन् । यस्ता अवस्थालाई समेत विश्वविद्यालयले रकम असुलउपरको प्रक्रियामा समेटेको छ । अध्ययन बिदा प्रदान गर्दा शिक्षक तथा कर्मचारीले अध्ययन पूरा गरेपछि विश्वविद्यालयको सेवामा फर्किने र निश्चित अवधि सेवा गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनुपर्ने व्यवस्था छ । तर प्रतिबद्धताअनुसार सेवामा नफर्किने वा तोकिएको अवधि पूरा नगरी सेवा छाड्ने शिक्षक तथा कर्मचारीबाट विश्वविद्यालयले अध्ययन बिदाका क्रममा खर्च भएको रकम असुल गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको हो ।
कर्मचारी प्रशासन महाशाखाका अनुसार हालसम्म हिसाबकिताब गरी असुलउपर गर्नुपर्ने रकममध्ये ७५ वटा अवस्थाबाट करिब १६ करोड ५० लाख रुपैयाँ विश्वविद्यालयले प्राप्त गरिसकेको छ । यद्यपि यो रकम अन्तिम विवरण भने होइन । थप शिक्षक तथा कर्मचारीको व्यक्तिगत अभिलेख अध्ययन गर्ने, पुराना विवरण खोजी गर्ने र उनीहरूले विश्वविद्यालयलाई बुझाउनुपर्ने रकम यकिन गर्ने काम अझै जारी रहेको विश्वविद्यालयले जनाएको छ । विश्वविद्यालयसँग उपलब्ध विवरणअनुसार हालसम्म हिसाबकिताब तयार भएका विभिन्न अवस्थामा असुलउपर गर्नुपर्ने रकम करिब २१ करोड ५० लाख रुपैयाँ रहेको छ । यसमध्ये केही रकम असुल भइसकेको छ भने बाँकी रकम असुल गर्ने प्रक्रिया अघि बढिरहेको छ। विश्वविद्यालयले थप विवरण र अभिलेख प्राप्त हुँदै जाँदा असुलउपर गर्नुपर्ने रकमको परिमाणसमेत थपिन सक्ने जनाएको छ ।
रजिष्ट्रारको कार्यालयले अध्ययन बिदा लिएका शिक्षक तथा कर्मचारीका व्यक्तिगत अभिलेखसमेत खोजी तथा अध्ययन गरिरहेको छ । विश्वविद्यालयका विभिन्न कार्यालय तथा निकायमा रहेका पुराना अभिलेख, अध्ययन बिदासम्बन्धी निर्णय, कबुलियतनामा तथा सेवा विवरणलाई आधार बनाएर सम्बन्धित व्यक्तिले विश्वविद्यालयलाई बुझाउनुपर्ने रकम निर्धारण गर्ने काम भइरहेको छ । अध्ययन बिदा लिएर सेवामा नफर्किएका शिक्षक तथा कर्मचारीको संख्या र उनीहरूबाट असुल गर्नुपर्ने रकम यकिन गर्ने क्रममा कतिपय अभिलेख पुराना भएकाले खोजी तथा प्रमाणीकरणमा समय लागिरहेको विश्वविद्यालयको भनाइ छ । सम्पर्कमा आएका व्यक्तिको हकमा व्यक्तिगत विवरण र अध्ययन बिदाको अवस्था अध्ययन गरी रकम निर्धारण गर्ने तथा तोकिएको रकम विश्वविद्यालयमा दाखिला गराउने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ ।
विश्वविद्यालयले अध्ययन बिदासम्बन्धी व्यवस्थालाई प्रभावकारी बनाउन र बिदाको दुरुपयोग रोक्न रकम असुलउपरको प्रक्रियालाई तीव्रता दिएको जनाएको छ । अध्ययनका लागि बिदा स्वीकृत गर्दा विश्वविद्यालयले व्यहोरेको आर्थिक दायित्व र सम्बन्धित शिक्षक तथा कर्मचारीले गरेको प्रतिबद्धताबीचको सम्बन्धलाई आधार बनाएर असुली प्रक्रिया अघि बढाइएको हो । विश्वविद्यालयका अनुसार अध्ययन बिदा लिने शिक्षक तथा कर्मचारीले बिदा स्वीकृत गराउँदा विश्वविद्यालयको नियम तथा कबुलियतनामामा उल्लेखित सर्त पालना गर्नुपर्ने हुन्छ । अध्ययन पूरा गरेपछि सेवामा फर्किएर तोकिएको अवधि सेवा नगरेमा वा कुनै कारणले विश्वविद्यालयको सेवा छाडेमा नियमअनुसार विश्वविद्यालयलाई बुझाउनुपर्ने रकम तिर्नुपर्ने व्यवस्था छ। सोही व्यवस्थाअनुसार अहिले पुराना बक्यौता तथा दायित्वसमेत खोजी गरेर असुलउपर गर्ने काम भइरहेको हो ।
त्रिभुवन विश्वविद्यालयले अध्ययन बिदा उपभोग गरेपछि नियमअनुसार सेवामा नफर्किएका तथा फर्किएर पनि तोकिएको सेवा अवधि पूरा नगरेका शिक्षक तथा कर्मचारीलाई आगामी पुस मसान्तभित्र रजिस्ट्रारको कार्यालयमा सम्पर्क गर्न आग्रह गरेको छ । विश्वविद्यालयले सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई आफ्नो व्यक्तिगत अभिलेख तथा अध्ययन बिदासम्बन्धी विवरणका आधारमा विश्वविद्यालयसँगको आर्थिक दायित्व यकिन गरी आवश्यक प्रक्रिया पूरा गर्न आग्रह गरेको हो ।
तोकिएको अवधिभित्र सम्पर्कमा नआएमा विश्वविद्यालयसँग गरिएको कबुलियतनामा तथा प्रचलित विश्वविद्यालय नियमअनुसार कानुनी कारबाही अघि बढाइने त्रिभुवन विश्वविद्यालयले स्पष्ट पारेको छ । यससँगै विश्वविद्यालयले अध्ययन बिदा लिएर सेवामा नफर्किएका शिक्षक तथा कर्मचारीको अभिलेख थप व्यवस्थित गर्ने र बाँकी रकमसमेत असुल गर्ने तयारी गरेको छ । विश्वविद्यालयले विगतमा अध्ययन बिदा लिएका शिक्षक तथा कर्मचारीको विवरण विभिन्न चरणमा अद्यावधिक गर्दै आएको छ । अहिले भइरहेको अभिलेख खोजी, हिसाबकिताब र असुलउपरको प्रक्रियाले विश्वविद्यालयबाट अध्ययन बिदाका नाममा भएको आर्थिक लगानीको हिसाब यकिन गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । हालसम्म ७५ अवस्थाबाट १६ करोड ५० लाख रुपैयाँ असुल भइसके पनि हिसाबकिताब तयार भएका सबै अवस्थाको रकम जोड्दा करिब २१ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगेको विश्वविद्यालयको विवरणले देखाएको छ । बाँकी रकम असुल गर्न सम्बन्धित शिक्षक तथा कर्मचारीलाई सम्पर्कमा आउन र विश्वविद्यालयसँगको आर्थिक दायित्व पूरा गर्न आग्रह गरिएको छ ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार ।
