काठमाडौं । आउँदो फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका लागि निर्वाचन आयोगले मतदाताको अन्तिम नामावली सार्वजनिक गरेको छ ।
शनिबार बसेको आयोगको बैठकले मतदाता नामावली ऐन, २०७३ को दफा २० बमोजिम अन्तिम मतदाता नामावली प्रकाशन गर्ने निर्णय गरेसँगै देशभरका मतदाताको आधिकारिक विवरण सार्वजनिक भएको हो । आयोगका अनुसार अन्तिम नामावलीमा एक करोड ८९ लाखभन्दा बढी मतदाता समावेश भएका छन्, जुन अघिल्लो प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको तुलनामा उल्लेख्य वृद्धि हो ।
निर्वाचन आयोगद्वारा जारी विज्ञप्तिमा जनाइएअनुसार आउँदो फागुन २० गतेसम्म १८ वर्ष उमेर पूरा गर्ने सम्पूर्ण नेपाली नागरिकको विवरणलाई अद्यावधिक गरी अन्तिम मतदाता नामावली तयार गरिएको हो । आयोगले लामो समयदेखि सञ्चालन गर्दै आएको मतदाता दर्ता तथा अद्यावधिक कार्यक्रममार्फत प्राप्त विवरणलाई आधार मानी नामावली सार्वजनिक गरेको जनाएको छ । यसले निर्वाचनमा सहभागी हुने मतदाताको संख्या यथासम्भव समावेशी र अद्यावधिक बनाउने आयोगको प्रयासलाई प्रतिबिम्बित गरेको छ ।
प्रकाशित अन्तिम मतदाता नामावलीअनुसार कुल मतदाताको संख्या १,८९,०३,६८९ पुगेको छ । यसमध्ये पुरुष मतदाता ९६,६३,३५८, महिला मतदाता ९२,४०,१३१ र अन्य समूहका २०० मतदाता रहेका छन् । आयोगका प्रवक्ता नारायणप्रसाद भट्टराईले जारी गरेको विज्ञप्तिमा पुरुष र महिला मतदाताको संख्या लगभग समान अनुपातमा रहेकाले निर्वाचन प्रक्रियामा लैंगिक सहभागिताको अवस्था सन्तुलित हुँदै गएको देखिने उल्लेख गरिएको छ । साथै, अन्य समूहका मतदाताको संख्या पनि क्रमशः बढ्दै गएको आयोगले जनाएको छ ।
यसअघि वि. सं. २०७९ मा सम्पन्न प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचनमा कुल मतदाता संख्या १,७९,८८,५७० रहेको थियो । उक्त निर्वाचनमा पुरुष मतदाता ९१,४०,८०६, महिला मतदाता ८८,४७,५७९ र अन्य समूहका १८५ मतदाता रहेका थिए । आयोगका अनुसार अहिलेको अन्तिम नामावलीमा कुल मतदाताको संख्या ९,१५,११९ ले वृद्धि भएको छ । यस अवधिमा पुरुष मतदाताको संख्या ५,२२,५५२ ले, महिला मतदाताको संख्या ३,९२,५५२ ले र अन्य समूहका मतदाताको संख्या १५ ले बढेको छ । यो वृद्धिले पछिल्ला वर्षहरूमा नागरिकता प्राप्त गर्ने, उमेर पुगेका नयाँ मतदाताको संख्या थपिने र नामावली अद्यावधिकको प्रभाव देखाएको आयोगको विश्लेषण छ ।
आयोगले मतदातालाई आफ्नो नाम, ठेगाना र अन्य विवरण सही भए–नभएको सुनिश्चित गर्न आयोगको आधिकारिक वेबसाइटमार्फत हेर्न सकिने व्यवस्था मिलाएको छ । यदि विवरणमा कुनै त्रुटि देखिएमा सम्बन्धित निकायमार्फत आवश्यक प्रक्रिया पूरा गरी सच्याउन सकिने जानकारी पनि आयोगले दिएको छ । आयोगका अनुसार मतदाता नामावलीको शुद्धता निर्वाचनको विश्वसनीयतासँग प्रत्यक्ष जोडिएकाले यसमा सबै सरोकारवालाले ध्यान दिन आवश्यक छ । त्यस्तै, प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका लागि देशभर मतदान केन्द्र र मतदानस्थल पनि निर्धारण गरिएको छ ।
आयोगका अनुसार नेपालभर कुल १० हजार ९६७ मतदानस्थल तोकिएका छन् । ती स्थलहरूमा २३ हजार ११२ मतदान केन्द्र रहनेछन् । अघिल्लो निर्वाचन अर्थात् वि. सं. २०७९ को तुलनामा मतदानस्थलको संख्या ७५ ले बढेको छ भने मतदान केन्द्रको संख्या ८८५ ले वृद्धि भएको आयोगले जनाएको छ । मतदाताको संख्या वृद्धि, भौगोलिक अवस्था र मतदाताको पहुँचलाई ध्यानमा राखेर मतदान केन्द्र थप गरिएको आयोगको भनाइ छ ।
निर्वाचन आयोगले मतदाता नामावली प्रकाशनसँगै निर्वाचन तयारीलाई थप तीव्र बनाउने जनाएको छ । आयोगका अनुसार स्वच्छ, निष्पक्ष र विश्वसनीय निर्वाचन सम्पन्न गर्न आवश्यक कानुनी, प्राविधिक तथा प्रशासनिक तयारीलाई अन्तिम चरणमा पुर्याइँदैछ । मतदाता नामावली सार्वजनिक भएसँगै अब राजनीतिक दल, उम्मेदवार र मतदाताको गतिविधि पनि क्रमशः सक्रिय हुँदै जाने अपेक्षा गरिएको छ । आयोगले सबै पक्षलाई निर्वाचन आचारसंहिता पालना गर्न आग्रह गर्दै लोकतान्त्रिक प्रक्रियालाई सुदृढ बनाउन सहयोग गर्न आह्वान गरेको छ ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकदेखि साभार।
