संखुवासभामा शनिबार बिहान भएको भीषण पहिरोले स्थानीय पशुपालनमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। जिल्लाको मकालु गाउँपालिका–५, माङ्सिमास्थित फोक्टे क्षेत्रमा खसेको पहिरोले एक भेडीगोठ नै बगाउँदा सयौँ भेडा पुरिएका छन्।
प्रहरीका अनुसार यस घटनामा २१८ भेडा बेपत्ता भएका छन् भने केही भेडा मात्र जीवित अवस्थामा उद्धार गरिएको छ। जिल्ला प्रहरी कार्यालय संखुवासभाका डीएसपी कुमारप्रसाद मैनालीका अनुसार स्थानीय दलबहादुर गुरुङको भेडीगोठमाथि शनिबार (जेठ ९) बिहान अचानक पहिरो खसेको हो। वर्षापछि जमिन कमजोर बनेको अवस्थामा एक्कासि खसेको पहिरोले गोठ नै बगाएको उनले जानकारी दिए। दलबहादुरले पालेका करिब २५० भेडामध्ये २१८ भेडा पहिरोमा पुरिएर बेपत्ता भएका छन्। घटनापछि गरिएको प्रारम्भिक खोजीका क्रममा ३२ भेडा मात्र जीवित अवस्थामा फेला परेका छन्।
स्थानीयहरूका अनुसार उक्त क्षेत्रमा केही दिनयता लगातार वर्षा भइरहेको थियो। वर्षाका कारण जमिन चिसिएको र कमजोर बनेको अवस्थामा अचानक पहिरो खसेपछि ठूलो क्षति भएको हो। पहिरोले भेडीगोठ मात्र नभई आसपासको क्षेत्रसमेत प्रभावित बनाएको छ। स्थानीय बासिन्दाले यसलाई पछिल्लो समयकै ठूलो पशुजन्य क्षतिको घटनाका रूपमा लिएका छन्। घटनामा मानवीय क्षति भने न्यून रहेको छ। भेडा गोठालाको काम गर्दै आएका २० वर्षीय झलक गुरुङ पहिरोपछि आएको बाढीमा परेर घाइते भएका छन्। उनका हातखुट्टामा चोट लागेको प्रहरीले जनाएको छ। उनलाई सामान्य उपचारका लागि नजिकैको स्वास्थ्य संस्थातर्फ लैजाने तयारी भइरहेको छ।
अर्का गोठाला ३० वर्षीय कमल गुरुङ भने सकुशल रहेका छन्। घटनास्थल अत्यन्त दुर्गम क्षेत्रमा पर्ने भएकाले उद्धार तथा खोजीकार्यमा कठिनाइ भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ। उक्त स्थान नुम प्रहरी चौकीबाट करिब ४० किलोमिटर टाढा पर्छ भने त्यहाँ पुग्न करिब १० घण्टा पैदल यात्रा गर्नुपर्छ। दुर्गमता र भौगोलिक जटिलताका कारण तत्कालै पर्याप्त जनशक्ति र स्रोतसाधन परिचालन गर्न चुनौती देखिएको छ।
प्रहरीका अनुसार घटनालगत्तै नुम प्रहरी चौकीबाट सुरक्षाकर्मीहरूको टोली परिचालन गरिएको छ। स्थानीयवासीसँग समन्वय गरी खोजी तथा उद्धार कार्यलाई तीव्र बनाउने प्रयास भइरहेको छ। यद्यपि लगातारको वर्षा र अस्थिर मौसमका कारण खोजीकार्य प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न कठिनाइ भइरहेको छ। स्थानीय बासिन्दाले भने यस प्रकारका प्राकृतिक विपत्तिबाट बच्न पूर्वतयारी र जोखिम न्यूनीकरणका उपाय आवश्यक रहेको बताएका छन्। पहाडी तथा हिमाली भेगमा वर्षायाम सुरु भएसँगै यस्ता पहिरोका घटनाहरू बढ्ने भएकाले सम्बन्धित निकायले समयमै सतर्कता अपनाउनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ। पशुपालनमा निर्भर स्थानीय किसानका लागि यस घटना ठूलो आर्थिक क्षतिको रूपमा देखिएको छ।
भेडापालन नै मुख्य आम्दानीको स्रोत भएका दलबहादुर गुरुङका लागि यो घटना गम्भीर आर्थिक धक्का बनेको छ। सयौँ भेडा एकैपटक गुम्दा उनको जीविकोपार्जनमा प्रत्यक्ष असर पर्ने देखिन्छ। स्थानीय तहका प्रतिनिधिहरूले घटनाको बारेमा जानकारी लिँदै राहत तथा सहयोगको पहल गर्ने बताएका छन्। मकालु गाउँपालिकाले क्षतिको यथार्थ विवरण संकलन गरी आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराउने तयारी गरिरहेको जनाएको छ। साथै, भविष्यमा यस्ता घटनाबाट हुने क्षति न्यूनीकरणका लागि जोखिमयुक्त क्षेत्रको पहिचान र व्यवस्थापनमा ध्यान दिनुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार जलवायु परिवर्तनका कारण वर्षाको स्वरूपमा आएको परिवर्तनले पहाडी क्षेत्रहरूमा पहिरोको जोखिम बढाइरहेको छ। असामान्य वर्षा, जमिनको क्षयीकरण र वन विनाशजस्ता कारणले यस्ता विपत्तिहरूको सम्भावना झनै बढेको उनीहरूको भनाइ छ। त्यसैले दीर्घकालीन रूपमा जोखिम न्यूनीकरणका उपायहरू अपनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याइएको छ। हाल घटनास्थलमा स्थानीयवासी र सुरक्षाकर्मीहरू खोजी तथा उद्धार कार्यमा जुटिरहेका छन्।
अझै केही भेडा जीवित अवस्थामा फेला पर्ने आशामा खोजीकार्य जारी राखिएको छ। तर, पहिरोले पुरिएको क्षेत्र ठूलो भएकाले सबै भेडा उद्धार हुने सम्भावना न्यून रहेको अनुमान गरिएको छ। यस घटनाले संखुवासभाका दुर्गम बस्तीहरूमा बसोबास गर्ने समुदायको जोखिमपूर्ण जीवनशैलीलाई पुनः उजागर गरेको छ। प्राकृतिक विपत्तिसँग जुध्दै जीविकोपार्जन गर्नुपर्ने अवस्था अझै पनि यथावत् रहेको देखिन्छ। सरकारले यस्ता दुर्गम क्षेत्रका नागरिकका लागि सुरक्षित आवास, पूर्वाधार विकास र विपद् व्यवस्थापनमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता यस घटनाले थप प्रष्ट पारेको छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार ।
