काठमाडौं । रक्तचन्दन तस्करीमा प्रयोग भएको ट्रकका चालक र सहचालकले कैद सजाय भोगेर छुटिसकेका छन् । तर, उनीहरूलाई रक्तचन्दन ओसार्न बोलाएको आरोप लागेका ठेकेदार नवीनराज बस्नेत भने १३ वर्षपछि पक्राउ परेका छन् ।
ठेगाना नखुलेको भन्दै तत्काल मुद्दा नचलाइएका बस्नेतको वतन खुलेपछि पुरानो मुद्दा अघि बढाउने प्रक्रिया सुरु भएको थियो । उनलाई केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) को टोलीले शुक्रबार राति काठमाडौंको मेरियट होटलबाट पक्राउ गरेको हो । सीआईबीका एआईजी उमा चतुर्वेदीले बस्नेत पक्राउ परेको पुष्टि गरेकी छन् । दोलखाका बस्नेतलाई २०७० सालमा भएको रक्तचन्दन तस्करी प्रकरणमा फरार प्रतिवादीका रूपमा राखिएको थियो । त्यतिबेला उनको यकिन ठेगाना खुल्न नसकेको भन्दै चालक र सहचालकलाई मात्र प्रतिवादी बनाएर मुद्दा अघि बढाइएको थियो ।
अनलाइनखबरमा प्रकाशित पुरानो अनुसन्धानमूलक समाचारअनुसार, २०७० वैशाख ९ गते भएको उक्त तस्करी प्रकरणमा बस्नेतको नाम जोडिएको थियो । घटनामा रक्तचन्दन ओसार्न प्रयोग भएको मिनीट्रकका चालक र सहचालक पक्राउ परेका थिए । उनीहरूलाई काठमाडौं जिल्ला अदालतले दोषी ठहर गर्दै जनही ६ महिना कैद र ३ लाख ६१ हजार ६०० रुपैयाँ जरिबाना सुनाएको थियो । उनीहरूले कैद सजाय भुक्तान गरिसकेका छन् ।
तर, तस्करीको योजना र त्यसमा बस्नेतको भूमिकाबारे अनुसन्धान हुनुपर्ने विषय भने लामो समयसम्म टुंगोमा पुग्न सकेन । अहिले सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानका क्रममा उनको ठेगाना खुलेपछि पुरानो मुद्दा पुनः अघि बढेको हो । बालुवाले छोपेर रक्तचन्दन ओसारिएको थियो । यो घटना २०७० चैतको अन्तिम साताको हो । २०६९ चैत १८ गते रक्तचन्दन तस्करी भइरहेको सूचना पाएपछि प्रहरीले काठमाडौंको गुह्येश्वरीबाट गोठाटारतर्फ जाँदै गरेको बा १ ख ५७५९ नम्बरको मिनीट्रक नियन्त्रणमा लिएको थियो । ट्रकको पछाडिको भागमा बालुवाले छोपेर रक्तचन्दन ओसारिएको अवस्थामा फेला परेको थियो । प्रहरीले नौ थान रक्तचन्दन बरामद गरेको थियो । त्यसक्रममा ट्रकका चालक सिन्धुलीका भीमबहादुर सुनुवार र सहचालक सर्लाहीका खेमबहादुर सिंह पक्राउ परेका थिए । तत्कालीन महानगरीय प्रहरी परिसर हनुमानढोकाले घटनाको अनुसन्धान गरेको थियो ।
अनुसन्धानका क्रममा पक्राउ परेका चालक र सहचालकले कालिञ्चोक सप्लायर्सका सञ्चालक नवीन बस्नेतले बालुवा लिएर जान भन्दै आफूहरूलाई बोलाएको बयान दिएका थिए । उनीहरूका अनुसार बस्नेत मोटरसाइकलमा अगाडि–अगाडि र आफूहरू ट्रकमा पछिपछि जाँदै गर्दा प्रहरीले ट्रक नियन्त्रणमा लिएको थियो । अनुसन्धानमा उक्त ट्रक बस्नेतले रमेश प्रजापतिसँग २०६९ कात्तिक २४ गते एक वर्षका लागि मासिक २५ हजार रुपैयाँ भाडा तिर्ने गरी सम्झौता गरेर लिएको विवरणसमेत खुलेको थियो । तर, मुद्दा अदालतमा पेस गर्दा बस्नेतको यकिन वतन नखुलेको भन्दै चालक र सहचालकलाई मात्र प्रतिवादी बनाइएको थियो । काठमाडौं जिल्ला अदालतले चालक सुनुवार र सहचालक सिंहलाई दोषी ठहर गरे पनि बस्नेतको हकमा ठेगाना खुलेपछि मुद्दा अघि बढाउने गरी प्रक्रिया रोकिएको थियो । यसरी घटनामा प्रत्यक्ष रूपमा प्रयोग भएको ट्रकका चालक र सहचालकले सजाय भोगिसक्दा बस्नेतको हकमा भने कानुनी प्रक्रिया अघि बढ्न सकेको थिएन ।
सम्पत्ति शुद्धीकरणको अनुसन्धानमा खुलेको ठेगाना
बस्नेतको ठेगाना खुलेपछि रक्तचन्दन तस्करीसम्बन्धी पुरानो मुद्दा अघि बढाउने प्रक्रिया सुरु भएको हो । अनलाइनखबरका अनुसार, सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानका क्रममा आन्तरिक राजस्व कार्यालय कोटेश्वरबाट प्राप्त कागजातमा बस्नेत सञ्चालक रहेको कालिञ्चोक माई सप्लायर्सको विवरण र उनको नागरिकताको प्रतिलिपि फेला परेको थियो । त्यसपछि सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले डिभिजन वन कार्यालयलाई पत्राचार गर्दै यकिन ठेगाना खुलेका बस्नेतलाई खोजतलास गरी काठमाडौं जिल्ला अदालतमा उपस्थित गराउन अनुरोध गरेको थियो ।
पत्रको बोधार्थ सरकारी वकिल कार्यालय काठमाडौंलाई समेत दिइएको थियो । बस्नेतविरुद्ध रक्तचन्दन तस्करीको पुरानो मुद्दाका अतिरिक्त सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी अनुसन्धानसमेत भइरहेको छ । विभागले उनी, उनको परिवार र व्यावसायिक साझेदारसँग सम्बन्धित सम्पत्तिको स्रोतबारे अध्ययन गरिरहेको अनलाइनखबरले यसअघि प्रकाशित गरेको समाचारमा उल्लेख छ । अनुसन्धानका क्रममा काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा रहेको जग्गा तथा विभिन्न कम्पनीसँग सम्बन्धित कागजात संकलन भइरहेको विभागका स्रोतले बताएका थिए ।
सम्पत्ति शुद्धीकरणको अनुसन्धानका क्रममा प्राप्त विवरणले पुरानो तस्करी प्रकरणमा वतन नखुलेको भन्दै रोकिएको कानुनी प्रक्रियालाई अघि बढाउन सहयोग गरेको देखिन्छ । यद्यपि, सम्पत्तिसम्बन्धी अनुसन्धानमा उठेका प्रश्न र रक्तचन्दन तस्करीमा उनको भूमिकासम्बन्धी आरोप अलग–अलग विषय हुन् । दुवैमा सम्बन्धित निकायको अनुसन्धान र कानुनी प्रक्रियाबाटै निष्कर्ष निस्कनेछ ।
प्रदीप अधिकारीसँगको सम्बन्ध पनि अनुसन्धानमा चर्चामा
बस्नेतको नाम पछिल्लो समय नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका तत्कालीन महानिर्देशक प्रदीप अधिकारीसँग जोडिएका विभिन्न अनुसन्धानका सन्दर्भमा पनि चर्चामा आएको थियो । अधिकारीविरुद्ध भ्रष्टाचारसम्बन्धी मुद्दा दायर भएपछि उनीसँग निकट रहेर काम गरेका बस्नेतको सम्पत्तिबारे समेत छानबिन सुरु गरिएको अनलाइनखबरले यसअघि रिपोर्ट गरेको थियो । अनलाइनखबरका अनुसार, अधिकारीसँग सम्बन्धित अर्को अनुसन्धानमा पनि बस्नेतको नाम जोडिएको थियो । तर, कुनै प्रकरणमा नाम जोडिनु वा अनुसन्धानको दायरामा पर्नु मात्रै कसुर प्रमाणित हुनु होइन । सम्बन्धित आरोपबारे अन्तिम निष्कर्ष अनुसन्धान र न्यायिक प्रक्रियाबाटै निर्धारण हुनेछ ।
रक्तचन्दन तस्करीको घटनामा भने अहिलेको मुख्य प्रश्न १३ वर्षअघि ठेगाना नखुलेको कारण देखाउँदै रोकिएको कानुनी प्रक्रिया अब कसरी अघि बढ्छ भन्ने हो ।
चालक र सहचालकले सजाय भोगिसकेको अवस्थामा तस्करीको योजनामा भूमिका रहेको आरोप लागेका बस्नेत पक्राउ परेका छन् । अब उनलाई अदालतमा उपस्थित गराएर पुरानो मुद्दाको प्रक्रिया अघि बढाइनेछ । यस घटनाले अनुसन्धानका क्रममा सम्बन्धित व्यक्तिको पहिचान र ठेगाना यकिन गर्ने काममा भएको ढिलाइले न्यायिक प्रक्रिया कति लामो समयसम्म प्रभावित हुन सक्छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाएको छ । तर, बस्नेतको संलग्नतासम्बन्धी अन्तिम निष्कर्ष अदालतबाट हुने निर्णयपछि मात्रै स्पष्ट हुनेछ ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार ।
