नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) को आयोजनामा जारी नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) ले यसपटक पनि नेपाली क्रिकेटको भविष्यबारे महत्वपूर्ण संकेत दिएको छ । लिग चरण सकिँदै गर्दा प्रदर्शनका आधारमा उदाएका नयाँ अनुहारहरूले नेपाली क्रिकेटमा नयाँ उर्जा थपेका छन् । विशेषतः अलराउन्डर शेर मल्लले मच्चाएको सनसनी र फास्ट बलर अभिनाष बोहोराले देखाएको धारिलो कमब्याक संकेतले एनपीएल केवल प्रतियोगिता मात्र नभई प्रतिभा पहिचानको सक्रिय ‘पाइपलाइन’ बनेको पुष्टि गर्छ ।
नेपाली क्रिकेटको संरचनागत समस्या, घरेलु प्रतियोगिताको कमजोरी, तथा नयाँ खेलाडी उत्पादनमा देखिएको शिथिलता पछिल्ला वर्षहरूमा बारम्बार आलोचनाको विषय बन्दै आएको छ । तर एनपीएल सुरु भएसँगै नेपाली क्रिकेटमा एउटै सन्देश स्पष्ट बन्दै गएको छ– उचित वातावरण, कडा प्रतिस्पर्धा र व्यवस्थित प्रतियोगिता पाए युवा खेलाडीहरू आफैंलाई साबित गर्न अगाडि आइहाल्छन् ।
यस वर्ष लिगका अधिकांश खेलहरूले यही कुरा प्रस्ट्याएका छन् । शेर मल्ल जस्ता युवा अलराउन्डरले विस्फोटक ब्याटिङ, किफायती बलिङ र दबाबका क्षणमा देखाएको परिपक्वताले नेपाली क्रिकेटका समर्थकहरूलाई आशावादी बनाएको छ । निरन्तरता र सही व्यवस्थापन पाए उनी राष्ट्रिय टिममा बलियो दाबी गर्न सक्ने क्षमताका खेलाडी हुन्—र यो क्षमताका खेलाडीलाई पहिचान गरेर अवसर दिलाउने प्लेटफर्म एनपीएल बन्न सफल देखिन्छ ।
त्यस्तै, लामो समयदेखि उतार–चढाव भोगिरहेका फास्ट बलर अभिनाष बोहोराले यसपटक लिगमा देखाएको धारिलो लाइन–लेन्थ, यार्करको सटिकता र डेथ ओभरमा कसिलो नियन्त्रणले नेपाली टिममा कमब्याकको ढोका पुनः खोलिदिएको छ । राष्ट्रिय टिममा पुनः प्रवेश गर्ने खेलाडीले लिग स्तरमै आफ्नो क्षमता विश्वसनीय रूपमा प्रदर्शन गर्नु आवश्यक हुन्छ, र बोहोरा त्यसैमा सक्षम बनेका छन् । यसले युवा मात्र होइन, अनुभव बोकेका तर फर्म गुमाएका खेलाडीका लागि पनि एनपीएलले ‘रिभाइभल प्लाटफर्म’ को भूमिका खेलेको देखिन्छ ।
नेपालमा यस्ता प्रिमियर लिग–प्रकारका प्रतियोगिता केवल मनोरञ्जनका लागि होइन, दीर्घकालीन संरचनागत विकासका लागि पनि अपरिहार्य मानिन्छ । क्यानले पछिल्लो समय एनपीएललाई व्यवस्थित ढंगले अगाडि बढाएको छ, जसले घरेलु क्रिकेटलाई व्यावसायिक, प्रतिस्पर्धात्मक र अंतर्राष्ट्रिय स्तरको मापदण्डमा नजिक पुर्याउने काम गरेको छ । देशभरका प्रतिभावान खेलाडीलाई एउटै मैदानमा देखिने अवसर दिने, अनुभवी कोच र विदेशी खेलाडीसँग खेल्न–सिक्न मौका दिलाउने, र दबाबमा प्रदर्शन गर्ने क्षमता विकास गराउने कामले नेपाली क्रिकेटको स्तर फेरि एकपटक उकासिएको छ ।
यस वर्षका खेलहरूले एउटा फरक पक्ष पनि प्रस्ट्यायो-एनपीएल अब केवल खेलप्रेमीका बीचको उत्साह होइन, राष्ट्रिय टिमको चयन प्रक्रियामा प्रभाव पार्ने प्रमुख थलो बन्दै गएको छ । राष्ट्रिय टिममा छनोट हुने खेलाडीको ‘फर्म’, ‘फिटनेस’, ‘क्यारेक्टर’ र ‘कन्सिस्टेन्सी’ जाँच्नका लागि अब कोचिङ स्टाफले एनपीएलका खेलहरूलाई प्राथमिक स्रोत बनाइरहेका छन् । यही प्रक्रियामा शेर मल्ल, अभिनाष बोहोरा र अन्य उदाउँदै गरेका खेलाडीहरू राष्ट्रिय टिमको रडारमा आएका छन् ।
युवा खेलाडीको उदय र पुनरागमनको कथा भने केवल व्यक्तिगत सफलतामा सीमित हुन्छ भने त्यसले नेपाली क्रिकेटलाई दीर्घकालीन फाइदा दिँदैन । त्यसैले क्यानले एनपीएलबाट चिनिएका प्रतिभालाई संरक्षण, प्रशिक्षण र निरन्तर प्रतियोगिताको वातावरण उपलब्ध गराउने दीर्घकालीन योजना बनाउन आवश्यक छ । कलेज लिग, प्रदेशस्तरीय प्रतियोगिता, ए–डिभिजन क्लब संरचना र क्यालेन्डर–आधारित घरेलु क्रिकेट अत्यावश्यक छन् । एनपीएलले पहिचान गर्यो, अब सबै संरचनाले त्यही प्रतिभालाई परिष्कृत गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खेलाडी बनाउनुपर्ने दायित्व लिन्छन् ।
यसबाहेक, एनपीएल सुनियोजित वित्तीय प्रशासन, पारदर्शिता, प्रसारणको गुणस्तर, दर्शक व्यवस्थापन र खेल मैदानको पूर्वाधार आदिमा अझै सुधार गर्नुपर्ने ठाउँ छ । नेपालजस्तो मुलुकमा क्रिकेटलाई दीर्घकालीन महत्वपूर्ण उद्योगका रूपमा स्थापित गर्न यी पक्ष त्यत्तिकै निर्णायक हुन्छन् । लिगले सिर्जना गरेको उत्साह र प्रतिभाको मूल्यांकन गर्ने आधार यतिमै सीमित हुनु हुँदैन; यसलाई दीर्घकालीन स्थायी ढाँचामा रूपान्तरण गर्न क्यानले एकीकृत योजना अगाडि सार्नुपर्छ ।
तर यी सबै चुनौतीबिच पनि एक कुरा स्पष्ट छ-नेपाल प्रिमियर लिग नेपाली क्रिकेटको भविष्य निर्माणको महत्वपूर्ण ‘कम्पास’ भइसकेको छ । नयाँ प्रतिभा खोज्ने, मौजुदा प्रतिभालाई धार दिने, र राष्ट्रिय टिममा प्रतिस्पर्धा बढाउने काममा एनपीएलले असाधारण भूमिका खेलेको छ । शेर मल्ल र अभिनाष बोहोरा यसका प्रतिनिधि पात्र मात्र हुन्; यस्ता धेरै प्रतिभा मैदानमा छचल्किरहेका छन् ।
अन्ततः, एनपीएलले दिएको सन्देश सरल छ-यदि संरचना मजबुत बन्छ भने नेपाली क्रिकेटमा प्रतिभाको कमी छैन । अब आवश्यकता केवल एउटै छ-आयोजनाको निरन्तरता, सुधारको संस्कार, र पहिचान गरिएका खेलाडीलाई क्यारेयर विकासतर्फ संस्थागत रूपमा अघि बढाउने दृढता । नेपाली क्रिकेटको भविष्य यिनै योजनामा निर्भर छ, र एनपीएल त्यस भविष्यको गन्तव्य देखाउने दिग्दर्शकका रूपमा स्थापित भइसकेको छ ।
मिति २०८२ मङ्सिर २४ गतेको सम्पादकीय प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकदेखि साभार ।
