काठमाडौं । प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मिति नजिकिँदै जाँदा विदेशमा रहेका नेपालीहरू स्वदेश फर्किने क्रम उल्लेख्य रूपमा बढेको देखिएको छ।
सन् २०२६ को फेब्रुअरी महिनाको तथ्यांकले निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा आवतजावत असाधारण रूपमा बढेको संकेत गरेको छ। अध्यागमन विभाग का अनुसार सन् २०२६ को फेब्रुअरीमा मात्रै १ लाख ४८ हजार ६२३ नेपाली नागरिक स्वदेश फर्किएका छन्। सन् २०२५ को सोही महिनामा १ लाख १५ हजार ५८४ नेपाली फर्किएका थिए। एक वर्षको अन्तरालमा नेपाली आगमन २८ प्रतिशतले वृद्धि हुनु निर्वाचनको प्रभावसँग जोडेर हेरिएको छ।
सन् २०२४ देखि २०२५ सम्मको तुलनामा भने आगमन दरमा जम्मा ३ प्रतिशत वृद्धि भएको थियो। तर यस वर्षको उछाल सामान्य मौसमी वृद्धि मात्र नभई विशेष कारणले प्रेरित देखिएको विभागका अधिकारीहरूको भनाइ छ। उनीहरूका अनुसार निर्वाचनको माहोलले विदेशमा रहेका नेपालीहरूलाई मताधिकार प्रयोग गर्न स्वदेश फर्किन उत्प्रेरित गरेको हुन सक्छ।
समग्र यात्रु आगमनको तथ्यांकले पनि यही संकेत गर्छ। फेब्रुअरी २०२६ मा कुल २ लाख ६४ हजार ६५ जना (नेपाली र विदेशी) नेपाल भित्रिएका छन्। अघिल्लो वर्ष सोही महिनामा २ लाख १२ हजार ४६४ जना नेपाल आएका थिए भने सन् २०२४ मा २ लाख ५ हजार २६३ जनाको आगमन भएको थियो। यस आधारमा हेर्दा एक वर्षको अवधिमा कुल आगमन २४ प्रतिशतले बढेको देखिन्छ। विदेशी पर्यटक तथा अन्य प्रयोजनका लागि आउने विदेशी नागरिकको संख्या पनि उल्लेख्य रूपमा वृद्धि भएको छ। फेब्रुअरी २०२६ मा १ लाख १५ हजार ४४२ विदेशी नेपाल आएका छन्। सन् २०२५ को सोही महिनामा ९६ हजार ८८० विदेशी मात्रै नेपाल आएका थिए। यसले पर्यटन क्षेत्रमा क्रमिक सुधार भइरहेको संकेत गर्ने अधिकारीहरूको विश्लेषण छ।
निर्वाचन र पर्यटन सिजन एकै समयमा परेकाले अन्तर्राष्ट्रिय उडान र आवागमन गतिविधि उच्च देखिएको अनुमान गरिएको छ। होटल व्यवसायी तथा पर्यटन उद्यमीहरूका अनुसार फेब्रुअरीमा विशेषगरी भारत, चीन र युरोपेली मुलुकबाट पर्यटक आगमन बढेको छ। आगमन मात्र होइन, प्रस्थानतर्फ पनि उल्लेख्य वृद्धि देखिएको छ। सन् २०२६ को फेब्रुअरीमा २ लाख ५७ हजार ३६४ जना नेपालबाट बाहिरिएका छन्। अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा २ लाख १३ हजार ५५२ जना मात्रै बाहिरिएका थिए। यसले समग्र आवागमन गतिविधि तीव्र गतिमा बढेको देखाउँछ। प्रस्थान गर्ने नेपाली नागरिकको संख्या पनि बढेको छ। सन् २०२६ को फेब्रुअरीमा १ लाख ४९ हजार ८९५ नेपाली विदेश प्रस्थान गरेका छन्। सन् २०२५ को सोही महिनामा १ लाख २५ हजार ८६६ नेपाली बाहिरिएका थिए। यसले अध्ययन, रोजगारी तथा व्यक्तिगत प्रयोजनका लागि विदेश जाने क्रम निरन्तर बढिरहेको देखाउँछ।
वैदेशिक रोजगारीका लागि विदेशिने नेपालीको संख्या झन् तीव्र रूपमा बढेको छ। फेब्रुअरी २०२६ मा ८० हजार ८६१ नेपाली रोजगारीका लागि बाहिरिएका छन्। अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा ६० हजार १९२ जना मात्रै विदेशिएका थिए। यस हिसाबले एक वर्षमा ३३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। श्रम बजारमा विदेशी माग बढ्नु र आन्तरिक रोजगारीका अवसर सीमित रहनु यसको प्रमुख कारण मानिएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार अहिलेको आवागमन वृद्धि बहुआयामिक कारणले प्रेरित छ। एकातिर निर्वाचनमा सहभागी हुन विदेशबाट फर्किने क्रम बढेको छ भने अर्कोतर्फ पर्यटन सिजन र वैदेशिक रोजगारीको उच्च मागले प्रस्थान संख्या पनि उकासेको छ। निर्वाचनअघि देखिएको यो आवागमनको उछालले हवाई सेवा, ट्राभल एजेन्सी र होटल व्यवसायमा समेत सकारात्मक प्रभाव पारेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।
तर दीर्घकालीन रूपमा हेर्दा ठूलो संख्यामा युवाशक्ति विदेशिनु अर्थतन्त्रका लागि चुनौतीपूर्ण रहेको अर्थशास्त्रीहरूको धारणा छ।समग्रमा फेब्रुअरी २०२६ को अध्यागमन तथ्यांकले नेपालको आवागमन गतिविधि असाधारण रूपमा सक्रिय रहेको देखाएको छ। निर्वाचनपछिको अवस्थाले यो प्रवृत्ति कति निरन्तर रहन्छ भन्ने प्रश्न भने आगामी महिनाहरूमा स्पष्ट हुनेछ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिक देखि साभार।
