काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाका नवनिर्वाचित सदस्यहरूको शपथग्रहण कार्यक्रम आउँदो चैत १२ गते हुने तयारी गरिएको छ। संघीय संसद् सचिवालयले बिहीबार संसद्मा प्रतिनिधित्व गर्ने विभिन्न राजनीतिक दलका प्रतिनिधिहरूसँग छलफल गर्दै सो मिति प्रस्ताव गरेको हो।
छलफलपछि सचिवालयका प्रवक्ता एकराम गिरीले दिएको जानकारीअनुसार चैत १२ गते दिउँसो २ बजे शपथग्रहण गराउने गरी सहमति जुटेको छ, यद्यपि यसबारे औपचारिक निर्णय भने निर्वाचन आयोगबाट आवश्यक विवरण प्राप्त भएपछि मात्र गरिनेछ। प्रवक्ता गिरीका अनुसार शपथग्रहणको कार्यक्रमबारे प्रारम्भिक सहमति भइसकेको भए पनि संवैधानिक र प्रक्रियागत पक्षहरू पूरा भएपछि मात्र अन्तिम निर्णय सार्वजनिक गरिनेछ। “शपथ ग्रहणको विषयमा चैत १२ गते दिउँसो २ बजे गर्ने गरी छलफल भएको छ,” गिरीले भने, “निर्वाचन आयोगबाट आवश्यक जानकारी प्राप्त भएपछि औपचारिक निर्णय हुनेछ।” उनले शपथग्रहण कार्यक्रमलाई व्यवस्थित, मर्यादित र समयमै सम्पन्न गराउन सचिवालयले आवश्यक तयारी सुरु गरिसकेको पनि जानकारी दिए।
नवनिर्वाचित सांसदहरूको शपथग्रहण संसद् सञ्चालनको पहिलो महत्वपूर्ण चरण मानिन्छ। शपथग्रहणपछि मात्र सांसदहरूले औपचारिक रूपमा आफ्नो पदभार ग्रहण गर्ने र संसद्को बैठकमा भाग लिन पाउने व्यवस्था छ। त्यसैले शपथग्रहणको मिति तय हुनु राजनीतिक दलहरू र सांसदहरूका लागि विशेष चासोको विषय बनेको छ। यसैबीच, संसद् सचिवालयले संसदीय दलहरूको कार्यालय व्यवस्थापनका विषयमा पनि छलफल गरेको छ। प्रवक्ता गिरीका अनुसार सचिवालयले उपलब्ध स्रोत र संरचनाका आधारमा दलहरूलाई कार्यालय उपलब्ध गराउने काम सम्पन्न गरिसकेको छ। “संसद् सचिवालयमा जे उपलब्ध छ, त्यहीअनुसार कार्यालय व्यवस्थापन गरेका छौँ,” उनले भने, “दलको आकार र प्रतिनिधित्वका आधारमा कार्यालय छुट्याइएको छ। सम्बन्धित दलका प्रतिनिधिलाई गएर अवलोकन गर्न भनिएको छ।” संसद्मा सबैभन्दा ठूलो दल बनेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) लाई यसअघि नेकपा (माओवादी केन्द्र) लाई उपलब्ध गराइएको कार्यालय प्रदान गरिएको सचिवालयले जनाएको छ। दोस्रो, तेस्रो लगायतका अन्य दलहरूलाई भने उनीहरूको सांसद संख्या र प्रतिनिधित्वका आधारमा क्रमशः कार्यालय उपलब्ध गराइएको छ। यसले संसद्भित्र दलहरूको संगठनात्मक गतिविधि सञ्चालन गर्न सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
संसदीय दलका कार्यालयहरू व्यवस्थापन गर्नु संसद् सञ्चालनको एक महत्वपूर्ण पक्ष हो। यी कार्यालयहरूबाट दलहरूले आफ्ना सांसदहरूबीच समन्वय गर्ने, नीति तथा रणनीति तय गर्ने र संसदीय गतिविधिहरू सञ्चालन गर्ने गर्दछन्। त्यसैले कार्यालय व्यवस्थापनलाई प्रभावकारी बनाउन सचिवालयले विशेष ध्यान दिएको जनाएको छ। बिहीबारको छलफलमा संसद्मा प्रतिनिधित्व गर्ने प्रमुख राजनीतिक दलहरू—राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), नेपाली कांग्रेस, नेकपा (एमाले), नेकपा (एकीकृत समाजवादी वा अन्य समूह), श्रम संस्कृति पार्टी, राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) लगायतका प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए। छलफलमा सहभागी दलहरूले शपथग्रहण कार्यक्रमलाई व्यवस्थित र समावेशी बनाउन सुझाव दिएका थिए। त्यस्तै, नवनिर्वाचित सांसदहरूका लागि आयोजना गरिने अभिमुखीकरण (ओरिएन्टेसन) कार्यक्रमबारे पनि छलफल भएको छ। प्रवक्ता गिरीका अनुसार उक्त कार्यक्रम शपथग्रहणपछि सञ्चालन गर्ने विषयमा सहमति भएको छ। अभिमुखीकरण कार्यक्रममा सांसदहरूलाई संसदीय प्रक्रिया, नियमावली, आचारसंहिता, विधायिकी कार्यप्रणाली तथा संसदीय अभ्यासबारे जानकारी गराइनेछ।
विशेषगरी पहिलो पटक निर्वाचित भएका सांसदहरूका लागि अभिमुखीकरण कार्यक्रम अत्यन्त उपयोगी मानिन्छ। यसले उनीहरूलाई संसद्को कार्यशैली बुझ्न, विधेयक प्रक्रिया, प्रश्नोत्तर, शून्य समय, समिति प्रणाली लगायतका विषयमा स्पष्टता दिन मद्दत पुर्याउँछ। यसपटक संसद्मा नयाँ अनुहारहरूको उल्लेख्य उपस्थिति भएकाले अभिमुखीकरण कार्यक्रम अझ महत्वपूर्ण हुने देखिएको छ। राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार शपथग्रहण र त्यसपछिको अभिमुखीकरण कार्यक्रमले नयाँ संसद्को कार्यक्षमता निर्धारणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ। यदि प्रारम्भिक चरणमै सांसदहरूलाई स्पष्ट दिशानिर्देश र प्रशिक्षण प्रदान गरियो भने संसद्को काम कारबाही प्रभावकारी बन्न सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसपटकको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनपछि संसद्मा शक्ति सन्तुलनमा उल्लेखनीय परिवर्तन आएको छ। नयाँ दलहरूको उदय, पुराना दलहरूको पुनर्संरचना र गठबन्धनको सम्भावनाले संसद्को आगामी कार्यदिशा कस्तो हुन्छ भन्ने विषयमा व्यापक चासो देखिएको छ। यस्तो अवस्थामा शपथग्रहण कार्यक्रम केवल औपचारिकता मात्र नभई नयाँ राजनीतिक चरणको सुरुवातको संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ।
संसद् सचिवालयले शपथग्रहण कार्यक्रमलाई व्यवस्थित बनाउन सुरक्षा, व्यवस्थापन, प्राविधिक तयारी लगायतका पक्षमा पनि समन्वय गरिरहेको जनाएको छ। कार्यक्रममा उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूको उपस्थिति रहने सम्भावना रहेकाले सुरक्षा व्यवस्थालाई विशेष प्राथमिकता दिइनेछ। अन्ततः, चैत १२ गते प्रस्तावित शपथग्रहण कार्यक्रमले नेपालको संसदीय यात्रामा नयाँ अध्यायको सुरुवात गर्नेछ। नवनिर्वाचित सांसदहरूले जनताको अपेक्षा अनुसार काम गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्दै संसद्मा प्रवेश गर्नेछन् भन्ने विश्वास गरिएको छ। अब सबैको ध्यान शपथग्रहणको औपचारिक निर्णय, त्यसको व्यवस्थापन र त्यसपछि हुने संसदीय गतिविधितर्फ केन्द्रित भएको छ।
प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकबाट साभार।
