जितपुर–सिमरा उपमहानगरपालिका क्षेत्र अहिले कर्फ्युमा छ । सिमरा विमानस्थल वरिपरि भएको झडपपछि प्रशासनले आवतजावत, भेला र जुलुसमा कडा रोक लगाएको छ ।
सामान्यतया कर्फ्यु कुनै पनि स्थानीय तनावलाई तत्काल रोक्ने उपाय हो, तर यसले त्यही समुदायमा गहिरो राजनीतिक असन्तोष कसरी बढिरहेको छ भन्ने संकेत पनि दिन्छ । फागुन २१ मा हुने प्रतिनिधिसभा चुनावलाई ध्यानमा राखेर हेर्दा, यो घटनाले आगामी मतदान परिवेशमा देखिन सक्ने ठूलो चुनौतीलाई झन् स्पष्ट बनाइदिएको छ ।
सिमरामा भएको झडप नयाँ कुरा होइन । वाम, मधेसवादी र स्थानीय समूहबीचको प्रतिस्पर्धा अरू क्षेत्रमा भन्दा यहाँ सधैं तीव्र छ । तर यसपटक एमाले नेताहरूको आगमनमा जेन–जी युवाहरूले गरेको प्रतिरोधले फरक संकेत दिएको छ । देशभर देखिएको युवा असन्तुष्टि यस क्षेत्रमा कति तिखो रूपमा प्रकट हुँदैछ भन्ने यसले देखायो । युवा पुस्तासँग राजनीतिक दलले आफ्नो शैली, अभियान र व्यवहारको पुनरावलोकन गर्नुपर्ने संकेत बारम्बार देखिँदै आएको छ । यस झडपले त्यो आवश्यकता झनै तेजिएको छ ।
प्रधान जिल्ला अधिकारीले कर्फ्यु लगाए पनि तनावको मूल कारण भने अहिले पनि खुलै छ । कुनै समूहले नेतृत्वप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै सडकमा उत्रनु सामान्य लोकतान्त्रिक अभ्यास हो । तर यसको व्यवस्थापनमा दलहरूले देखाएको असावधानी र स्थानीय प्रशासनले अपनाएको ढिलासुस्तीले साबिकको अविश्वासलाई झन् बढाएको छ । चुनाव नजिकिँदै गर्दा सुरक्षा निकाय सधैं सतर्क हुनुपर्ने हो, तर प्रतिकारको मनोविज्ञान बढ्दै गएको देखिन्छ । कर्फ्यु हटेपछि यस क्षेत्रमा वातावरण सहज रुपमा फर्किन्छ कि फर्किँदैन भन्ने पनि ठ्याक्कै छैन ।
आगामी चुनावको सन्दर्भमा यो घटनाले तीनवटा कुरा स्पष्ट देखायो । पहिलो, दलहरूको गतिविधि अब सामान्य जुलुस वा घरदैलो स्तरमा मात्र सीमित रहेर चल्दैन । कुनै पनि अभिव्यक्ति युवा समूहद्वारा तुरुन्तै प्रतिवादमा परिणत हुन सक्छ ।
दोस्रो, सुरक्षा संरचना र स्थानीय प्रशासनले अब २०–२५ वर्षअघि जस्तै सामान्य तरिकाले चुनाव व्यवस्थापन गर्न सक्दैनन् । सामाजिक सञ्जालमा फैलिने सूचना, युवाको तत्काल सङ्गठन क्षमता र स्थानीय तनावको तीव्रता धेरै फरक भइसकेको छ । तेस्रो, मतदाताको मनोस्थिति अहिले अत्यन्तै द्रुत गतिमा बदलिन्छ । यस्तो परिस्थितिमा दलहरूले पुरानै शैलीमा चुनाव लड्न खोजे मतदाताबाट कडा प्रतिक्रिया आउन सक्छ ।
फागुन २१ को चुनाव स्थिर, शान्त र निष्पक्ष वातावरणमा हुनु अत्यन्तै आवश्यक छ । तर सिमरामा देखिएको तनावले देशभरका निर्वाचन क्षेत्रलाई एउटा चेतावनी दिएको छ । राजनीतिक दलले प्रतिस्पर्धालाई कस्तो शैलीमा लैजाने भन्ने नै वातावरण कत्तिको शान्त बन्छ भन्ने प्रमुख आधार बन्नेछ । स्थानीय प्रशासनले अग्रिम रुपमा जोखिम मूल्यांकन गर्नुपर्छ । दलका कार्यकर्ता, युवा समूह र समुदायबीच संवाद बढाउन सके तनाव घटाउन मद्दत पुग्छ ।
अन्ततः, चुनाव लोकतन्त्रको महोत्सव हो । तर त्यो महोत्सव भय, तनाव र कर्फ्युको आडमा चल्न थाल्यो भने यसको अर्थ गुम्न थाल्छ । सिमराको कर्फ्युले देखाएको चुनौती के हो भने आगामी फागुन २१ को मतदान केवल मतपत्रसम्म सीमित छैन । यसले देशको राजनीतिक संस्कृति कता लैजान्छ भन्ने ठूलो प्रश्न पनि समेटिएको छ । अब जिम्मेवारी दलहरूकै हातमा छ कि उनीहरूले यो संकेतलाई समयमै बुझ्ने कि फेरि अर्को झडपपछि मात्रै होस खुलाउने ।
मिति २०८२ मङ्सिर ४ गतेको सम्पादकीय प्रक्षेपण राष्ट्रिय दैनिकदेखि साभार ।
